Geloof in correctief referendum gedaald

AMSTERDAM, 22 NOV. Het aantal Amsterdammers dat een correctief referendum een goed middel vindt om de politiek te beinvloeden, is de afgelopen twee jaar gedaald. In mei 1995 was 67 procent van de Amsterdammers die mening toegedaan. In september 1997, na referenda over de woonwijk IJburg en de metrolijn Noord-Zuid, was dat nog 54 procent.

Dit blijkt uit een evaluatie van de gemeente Amsterdam van de twee referenda in 1997. Als mogelijke oorzaak voor het gedaalde vertrouwen in het referendum geeft het onderzoek onder andere de zogenoemde gekwalificeerde meerderheidseis. Dit houdt in dat een besluit van de gemeenteraad alleen verworpen kan worden als het aantal tegenstemmers minstens de helft plus een is van het aantal kiezers bij de laatste raadsverkiezingen.

Zowel bij het referendum over de bouw van de nieuwe woonwijk als bij het referendum over de aanleg van de metrolijn was het aantal tegenstemmers beduidend groter dan het aantal voorstemmers, maar werd het benodigde aantal tegenstemmers (154.935) niet gehaald.

Als andere mogelijke oorzaken noemt het onderzoek het feit dat er binnen een tijd van drie maanden twee referenda plaatsvonden en de wijze waarop campagne is gevoerd. Uit gesprekken met betrokken instanties kwam bijvoorbeeld het voorstel om de campagne-uitgaven aan een maximum te binden. Met name de campagne rondom IJburg heeft tot irritatie bij de Amsterdammers geleid. In een periode van een maand werden er op de lokale zender AT5 ongeveer 1.400 spotjes uitgezonden, per reclameblok waren er soms drie IJburg-spotjes.

De tegenstanders van IJburg hadden hun laatste hoop om de aanleg van de woonwijk te verhinderen gevestigd op de Raad van State. Het rechtscollege wees gisteren echter een eis af van belangenorganisaties uit Durgerdam, de Bond Heemschut en de Vereniging tot behoud van het IJsselmeer (VBIJ) om de bouw op te schorten. De gemeente Amsterdam is verheugd en wil medio 1998 met de bouw beginnen. Er loopt nog wel een bodemprocedure bij de Raad van State. De VBIJ hoopt dat deze procedure nog voor aanvang van de bouw begint.