De CSU wil eerst Beieren veroveren, dan Bonn

Het is aan de CSU te danken dat de euro hard werd. Dat vindt Edmund Stoiber, minister-president van Beieren, Heimat van de CSU. Hij sprak gisteren in München zijn partijcongres toe. Een Oktoberfest in november.

MUNCHEN, 22 NOV. De Euro mag komen, de D-mark mag gaan, maar ons Beieren blijft altijd bestaan. Als een koning die trots is op zijn rijk, zong de Beierse minister-president Edmund Stoiber tijdens het partijcongres van de CSU een loflied op de liebenswerte Heimat. Europa moest niet denken dat het de onaantastbare vrijstaat er onder zou krijgen, waarschuwde hij.

Beieren heeft niet ruim duizend jaar lang zijn identiteit bewaard, om die nu in Brussel “aan de garderobe af te geven”, hield Stoiber de ruim duizend afgevaardigden in de Jaarbeurs van München voor. Europa heeft alleen toekomst als niet alles, van de Noordkaap tot Kreta over een kam word geschoren. “Wij weren ons tegen centralisme”, zei Stoiber, een tengere man van 56 jaar, met wit vlassig haar. Hij hield een vlammende toespraak van twee uur en domineerde daarmee de eerste partijdag van de Christelijk Sociale Unie (CSU).

Een enkele partijganger uit Niederbayern, die nog kritische tonen over de Europese munt had verwacht, kwam bedrogen uit. Sterker, Stoiber toonde zich vol vertrouwen over de euro. Als de criteria zijn vervuld en de euro komt, is Beieren er klaar voor, liet hij weten. Want iedereen moet zich voor de toenemende concurrentie 'warm aankleden'.

Geen anti-euro-populisme, geen dreigement dat hij de euro in de Bondsraad zou afwijzen, waarmee hij kanselier Helmut Kohl deze zomer zo tergde. De criticus Stoiber was op het vredespad. De euro is een belangrijk strategisch antwoord op de globalisering, hield hij het publiek voor.

Natuurlijk, het was aan de CSU te danken dat de euro hard werd. “Dankzij onze hardnekkigheid hebben wij dit doorgezet”, zei Stoiber alsof de race al gelopen was. Maar verder geen onvertogen euro-woord.

'Edi' Stoiber maakt zich immers op voor de komende verkiezingen in Beieren, op 13 september volgend jaar; twee weken voor de bondsdagverkiezingen. Hij wilde de gedelegeerden en toeschouwers in München vooral duidelijk maken, dat Beieren zijn zaken op orde heeft, zodat iedereen weet op wie hij moet stemmen.

De Beierse minister-president had een ranglijst van verworvenheden gemaakt. Zo voldoet Beieren aan de euro-criteria. Het bruto binnenlands product is sinds 1970 verdubbeld. Ook haalt Beieren weer topbedrijven, die naar het buitenland waren uitgeweken, naar huis terug. Geen huisbezetting duurt er langer dan 24 uur en de criminaliteit is er het laagst.

Stoiber weet wat zijn kiezers willen horen. De geslepen politicus - hij was de rechterhand van de voormalige CSU-leider Franz Joseph Strauss en daarna lange tijd algemeen secretaris van de partij - kent de ziel van zijn verwanten. Bij de melange van het kruis en haar tekst, van het bierrijke Oktoberfeest en BMW voelt de Beier zich nu eenmaal thuid.

Stoibers mengeling van conservatisme gecombineerd met een moderne vrije marktpolitiek slaat aan. Maar zelden laat de Beierse minister-president op zijn politieke fornuis iets overkoken. Of het nu gaat om de bouw van de Eurofighter, de strijd tegen de 'bastkever' in het Beierse Woud of vergroting van het aantal leraren op scholen, Stoiber strijdt onvermoeibaar voor de belangen van zijn welvarende zuidelijke deelstaat, die hij sinds 1993 regeert. Aangezien Stoiber alles in de waagschaal wil gooien om de Beierse verkiezingen te winnen - mogelijk zelfs een gooi naar het kanseliersschap in Bonn wil doen - veegde hij in München de vloer aan met de sociaal-democraten.

Gerhard Schröder en Oskar Lafontaine - de rivaliserende kanselierskandidaten - hebben hun deelstaten Nedersaksen en Saarland bankroet gemaakt, hield Stoiber de partijleden voor. In Beieren bedraagt de schuld per inwoner 2.870 mark, in Nedersaksen 7.600 mark en in Saarland 12.400 mark, had hij becijferd. “Als een van deze heren in de bondskanselarij zit, dan zeg ik: 'Goedenacht, Duitsland'.”

Tony Blair slaat in Groot-Brittannië volgens de Beierse premier heel andere tonen aan. Hij heeft tot nu toe geen enkele hervorming van de Tories ongedaan gemaakt. Bij de SPD beperkt het 'Blair-effect' zich tot omboekingen bij het reisbureau stelde Stoiber. Als jonge 68-ers reisden de sociaal-democraten af naar goeroes in India. De kleinkinderen van Willy Brandt richtten in de jaren 80 de 'Toscane-fractie' op. Als Möchtegern-kanselierskandidaten vliegen ze naar Londen en zoeken hulp bij Tony Blair. En wat heeft het gebracht? “In het beste geval een nieuwe verpakking”, zei Stoiber. Een stem voor New-SPD betekent volgens hem 'no Labour'.

En zo plaatste Stoiber München in het teken van de verkiezingen. Eerst Beieren veroveren, dan Bonn. Of is de Beierse premier liever de eerste man in het dorp dan de tweede man in Rome?