Crisis in Azië centraal op top 18 APEC-leden

Het economische samenwerkingsverband APEC in het gebied van de Pacific krijgt de komende dagen in Vanvouver alle kans het 'veel lucht, weinig wol'-imago van zich af te schudden. De onverwachte Aziatische crisis biedt daartoe meer dan voldoende kans. Krachtenbundeling lijkt nu het parool voor de achttien APEC-staten die twee miljard mensen vertegenwoordigen en de helft van de wereldhandel verzorgen

VANCOUVER, 22 NOV. El Niño heeft nu ook Vancouver in zijn greep. Het klimatologische fenomeen, dat deze zomer droogte en bosbranden in Indonesië veroorzaakte en Zuidoost-Azië maandenlang onder een deken van smog legde, zorgt zelfs aan de Canadese westkust voor onverwachte temperatuursveranderingen. Om die reden liggen de bergen rondom Vancouver het gros van de dag verscholen achter grijze wolken, waar anders witte hellingen vol skipistes lonken naar de 1,8 miljoen inwoners.

De Canadese premier Jean Chrétien had Vancouver graag in een sprookjesachtig winterdecor gepresenteerd aan de regeringsleiders van de lidstaten van de APEC (Asia Pacific Economic Cooperation) die hier zondagavond hun jaarlijkse conferentie beginnen. Een plaatje met premiers en presidenten in dikke winterjassen tegen een decor van witte bergtoppen doet het immers goed bij de internationale media.

Maar erg lang zal Chrétien niet wakker liggen van het weer. Want wil deze vijfde APEC-top, onder Canadees voorzitterschap, als succesvol de boeken ingaan dan moeten er de komende dagen gewoon concrete resultaten worden geboekt.

APEC heeft dit jaar alle aanleiding zich te ontdoen van het 'veel lucht, weinig wol'-imago dat het de afgelopen jaren kreeg opgespeld. Het forum bleef tot nu toe op veel gebieden steken bij goedbedoelde actieplannen voor vrijhandel die in praktijk maar moeizaam van de grond kwamen. Maar nu de economische crisis in het Verre Oosten een voorlopig einde heeft gemaakt aan de indrukwekkende groei van de Aziatische wondereconomieën, bestaat meer dan ooit de behoefte aan een krachtenbundeling van de 18 APEC-landen - Australië, Brunei, Canada, Chili, China, de Filippijnen, Hongkong, Indonesië, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw-Zeeland, Papoea-Nieuw-Guinea, Singapore, Taiwan, Thailand, de VS en Zuid-Korea - die samen meer dan twee miljard mensen vertegenwoordigen en de helft van de wereldhandel verzorgen.

De Aziatische crisis beheerst de komende dagen daarom de APEC-agenda. In deaanloop naar de ontmoeting gonsde het al van de voorstellen om die crisis te bezweren en herhaling te voorkomen. Zo toonden landen in Oost-Azië zich zeer enthousiast over een plan van Japan om een speciaal Aziatisch noodfonds op te zetten, omdat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) onvoldoende middelen zou hebben om te blijven bijspringen.

Onder leiding van het IMF zijn de afgelopen maanden enorme steunpakketten tot stand gekomen voor Thailand en Indonesië en ook Zuid-Korea riep deze week de hulp van het fonds in om de eigen economie van de ondergang te redden. Het IMF is echter fel gekant tegen een dergelijk Aziatisch fonds omdat het vreest dat zoiets de internationale monetaire orde kan ondermijnen.

Het ziet ernaar uit dat het IMF-standpunt de komende dagen overeind zal blijven. Hoge ambtenaren van 14 APEC-landen bereikten de afgelopen dagen in de Filippijnen overeenstemming over een alternatief voor het Aziatische fonds. Het gaat om een compromis tussen het Japanse plan en de eis van de VS en Canada dat het IMF een centrale rol moet blijven vervullen bij internationale steunpakketten.

Daarmee is een potentiële angel uit de APEC-top gehaald en kunnen de leiders zich richten op een ander onderwerp dat uit de Aziatische crisis voortkomt: regulering van de valutahandel. De Maleisische premier Mahathir Mohamad roept al maanden op tot het aan banden leggen van acties van roekeloze valutaspeculanten die hij verantwoordelijk houdt voor het bewust ten val brengen van een groot aantal Aziatische munten. Aanvankelijk kon de Maleisiër slechts op hoon voor zijn plan rekenen, maar sinds kort uiten steeds meer Westerse analisten en politici (onder wie de Franse premier Chirac) begrip en steun voor Mahathirs plan. Verwacht wordt dat de APEC een eerste stap zal zetten om te komen tot internationaal geldende regels voor de valutahandel.

Als de 18 APEC-landen er de komende dagen inderdaad in slagen hun onderlinge samenwerking uit te breiden via een additioneel reddingsfonds voor Azië en voorstellen voor valutaregulering, schudt het forum in één klap alle cynisme van zich af. Door meer onderlinge controle en krachtenbundeling kan bovendien cruciale vooruitgang worden geboekt met het doel waar APEC sinds 1989 aan werkt: vrijhandel.

Het is van groot belang dat de Aziatische economieën in deze crisisfase hun financiële hervormingen doorzetten die voor vrijhandel vereist zijn. Veel landen vrezen dat het verder opengooien van hun markten de vatbaarheid voor nieuwe aanvalen op hun valuta vergroot, maar nieuwe financiële afspraken geven Azië juist nu de gewenste zekerheid, bieden bescherming tegen nieuwe crises en vergroten bovendien op termijn de door het Westen zo gewenste doorzichtigheid van de Aziatische economieën.

De huidige crisis geeft Aziaten dit jaar voor het eerst binnen APEC een matige uitgangspositie in de gesprekken. Dat vergroot de kans voor gastheer Canada en de VS de agenda te bepalen en deze af te stemmen op IMF-wensen.

Analisten verwachten daarom een succesvolle top. En de Canadese gastheren, die 50 miljoen Canadese dollar (circa 80 miljoen gulden) voor deze top uittrekken, wijzen trots op hun multiculturele metropool Vancouver, vol Aziaten en Amerikanen, ter inspiratie voor de 18 APEC-leiders.

    • Max Christern