Zelfhulp

René Diekstra heeft het verwerkingsproces van zijn plagiaat-affaire achter de rug. Althans, dat valt op te maken uit het persbericht waarmee uitgeverij A.W. Bruna deze week Diekstra's nieuwe boek aankondigde: O Nederland, vernederland. Psychologie van val en opstand. De honderd bladzijden dikke paperback zal medio januari 1998 verschijnen en wordt door de uitgeverij aangeprezen als 'een onthullende zelfanalyse, maar ook een verslag van een historische en opmerkelijke kwestie vanuit een zeer persoonlijk perspectief.'

Maar voordat we ons kunnen laven aan Diekstra's 'zelfhulpboek van uitzonderlijke betekenis' moeten we nog wel twee maanden wachten. De auteur zelf laat bij monde van zijn vrouw weten nog niet te willen reageren. Als het boek uitkomt zal het PR-buro Zuydgeest Communicatie de auteur begeleiden en adviseren bij zijn omgang met de media. Bij Bruna zegt Joke Temming nog niets te kunnen vertellen over de inhoud en evenmin drukproeven te kunnen toesturen. Maar waarom dan nu al een persbericht? Temming: 'Er verschijnt deze week bij Elmar nóg een uitgave over de affaire-Diekstra, Leiden in Last. Om verwarring te voorkomen hebben wij dit persbericht alvast verstuurd.'

Leiden in last. De zaak-Diekstra nader bekeken is een boek waarin emeritus-hoogleraar Dijkhuis (de opleider van Diekstra), Telegraaf-journaliste Marianne Janssen en drie andere auteurs betogen dat de beschuldigingen van plagiaat en wetenschappelijk wangedrag tegen Diekstra onterecht zijn. Ze schrijven dat Diekstra geofferd is omdat hij als onderzoeker 'teveel ruimte aan de top innam'. De Leidse universiteit zou hem aan de kant hebben gezet zonder degelijk te hebben onderzocht of de beschuldigingen van plagiaat wel terecht waren. Reden van de haast, werd deze week in het televisieprogramma Nova gesuggereerd, zou zijn geweest dat de affaire de goede naam van de universiteit dreigde te schaden. Een woordvoerder van de universiteit laat weten dat het College van Bestuur niet wil reageren op Leiden in last. 'De zaak is afgedaan wat ons betreft.'

Bij uitgeverij Elmar toont directeur H. Masthoff zich verbaasd over de actie van Bruna. 'Hebben ze een persbericht rondgestuurd? Ik weet alleen dat Bruna graag had gewild dat de twee boeken tegelijk uitkwamen. Ze stelden een maand geleden voor hierover eens te overleggen, maar dat leek ons niet zinvol.' Leiden in last verscheen gewoon deze week. Achterin het boek staat een dagboek-achtige reconstructie van de affaire, geschreven door Diekstra zelf. Voelde Bruna zich voorbijgestreefd door Elmar en probeerde de uitgeverij dat recht te breien met een persbericht? 'Ik weet niet wat hun motieven waren om de twee tegelijk te laten uitkomen', zegt Masthoff. 'Ik weet wel dat ze hun boek het liefst begin december wilden laten uitkomen, precies één jaar na het ontslag van Diekstra.'

Maar die datum werd niet gehaald. Het valt niet te hopen dat dat erop duidt dat Diekstra in oude gewoonten is vervallen. In het verleden kwam de 'hansaplast-hoogleraar' in het zicht van de deadline wel vaker in tijdnood, en loste hij dit probleem op door zijn manuscript aan te vullen met stukken tekst uit andermans werk.