Venetiës grondwet?

Het lezen van The History of Government from the Earliest Times, S.E. Finers opus postumum, bezorgde E.H. Kossmann 'gevarieerde vreugdes' (Boeken 14-11-1997). De wijdlopigheid, het gebrek aan structuur en de diffuusheid van concepten maakten de lectuur van 1701 pagina's niet tot een onverdeeld genoegen.

Maar 'met spanning' las Kossmann de beschrijvingen van de besproken regeringen of het nu ging over het Midden-Oosten, duizenden jaren voor Christus, over de onmetelijke geschiedenis van China, over de aard van de Atheense democratie of 'de schoonheid van Venetiës grondwet'. Venetiës grondwet? Vóór 1787, toen de Amerikaanse Constitution werd opgesteld, had geen enkele staat een grondwet. Kennelijk is Kossmann hier in de valkuil getuimeld waarin menig eerstejaars historicus belandt, die denkt dat 'the Athenian constitution' de Atheense grondwet betekent. Zeker in verband van oude staten betekent het Engelse woord constitution regeringssysteem of staatsbestel.