Struikelen over hartstocht

Susie Morgenstern: Liefdesbrieven van 0 tot 10. Vertaald uit het Frans door Hélène van Hoogstraten. Fontein/Houtekiet, 112 blz. ƒ 27,90

Het leven van Ernst is het saaiste leven ter wereld. 'De tien jaren van zijn leven waren stil voorbij gegaan. Alsof hij al een heel oude man was.' Zulke zinnen zijn meteen intrigerend in een kinderboek: strak, beetje eenzaam, een beetje ouderwets zelfs, alsof Lodewijk van Deyssel een kinderboek heeft. En inderdaad lijkt het leven van Ernst wel in een stolp bewaard te zijn gebleven uit de vorige eeuw: hij draagt keurige door de kleermaker gemaakte pakken met een das, hij woont bij zijn grootmoeder die veel verdriet heeft waarover ze niet praat, ze praat trouwens ook over niets anders, er is een oude huishoudster die smakeloos en weinig kookt, veel soep, en alles in dit leven is keurig geordend. Ernst is een briljante leerling, hij is een zeer ordelijke en ijverige jongen die te gehoorzaam is om zelfs maar te verzinnen dat hij wel eens een eindje om zou kunnen gaan: grootmoeder verwacht hem thuis en dus gaat hij elke dag direct van school naar huis. Ernst is volkomen wereldvreemd.

Wie met zo'n hoofdfiguur aankomt wekt verwachtingen - en angstige voorgevoelens, want hoe moet dat met dit stijve kereltje? Susie Morgenstern is zo opgewekt aan het schrijven alsof er geen vuiltje aan de lucht is. Ondanks haar naam, die Duits aandoet maar hoort bij een Amerikaanse die met een Fransman getrouwd is, is haar boek Liefdesbrieven van 0 tot 10 door en door Frans, en haar foto ook. Een dergelijke stijfheid van leven lijkt voor een Nederlands jongetje om een of andere reden onmogelijk, alsof er toch meer traditioneels bewaard moet zijn gebleven om het mogelijk te maken dat iemand thuis niet eens een telefoon heeft, laat staan een televisie.

Liefdesbrieven van 0 tot 10 vertelt over de grote veranderingen in Ernsts leven, want zo kon het natuurlijk niet blijven. Verandering één is Victoria die nieuw in de klas is en meteen slaagt waar alle andere meisjes die Ernst aanbidden om zijn knappe gezicht faalden. Zonder te vragen of ze welkom is sluit ze zich vanaf de eerste minuut dat ze op school is bij Ernst aan en bestookt hem met vragen uit een andere wereld. 'Wat is jouw lievelingsprogramma? Wat is jouw lievelingseten? Wie is jouw lievelingszanger? Wat doe jij woensdagmiddag?' Ernst heeft er geen antwoord op. Maar hij krijgt wel voor het eerst zin om antwoord te geven en zelfs zou hij wel een vraag terug willen stellen als hij maar wist wat.

Ernst is een bliksemsnelle leerling die enorm opbloeit in het reusachtige gezin van Victoria met dertien broers, van wie er twaalf naar de stammen van Israel heten (Dan, Ruben, Simon, Zebulon, Naftali et cetera). Hij begint thuis meteen aan een poging zijn grootmoeder te ontdooien door haar dingen te vertellen en te vragen. Dat lukt. Maar over zijn vader, die verdwenen is toen Ernst drie dagen oud was komt hij niet veel te weten, niet meer althans dan dat hij niet dood is.

Vanaf dat moment begint het leven van Ernst te veranderen. Grootmoeder is iets toeschietelijker. Victoria leert hem het gewone leven. De huishoudster wordt ziek en moet vervangen worden en die vervangster ('Spookachtige make-up legde een schaduw boven haar ogen. Haar haar deed denken aan het nest van een gier, ravenzwart') lijkt niet meteen het type waarop de negentiende-eeuwse oma van Ernst uit is. Maar: 'Zijn grootmoeder zag alleen de energie en de lach.' Deze Henriëtte is een parel die geweldig koken kan en het leven van Ernst en zijn grootmoeder knapt verder op, zowel culinair als communicatief, want zonder telefoon en televisie is het bestaan ook niet langer mogelijk..

Zo'n beetje daar, waar de onwaarschijnlijk daadkrachtige Henriëtte haar intrede doet, begint het boek aan spankracht te verliezen. Er is zo veel dat razendsnel veranderen moet en het gaat allemaal ondanks kleine tegenslagen zo verbluffend gemakkelijk.

Als ten slotte Ernsts vader iets van zich laat horen is Morgenstern elke maat uit het oog verloren: hij blijkt Ernst elke dag een brief te hebben geschreven en dolveel van hem te houden. Alleen uit schuldgevoel heeft hij nooit meer iets laten horen. Dat kan natuurlijk, maar het is hier niet aannemelijk. De onwaarschijnlijkheid wordt vooral veroorzaakt door iets in de toon, waarvoor de namen die de dochters uit vaders nieuwe gezin hebben gekregen, tekenend zijn: Framboos, Abrikoos, Perzik, Morel en Druifje. Heel grappig.

Dat slot is spijtig, het lijkt afgeraffeld. Ineens moet alles heel snel in orde komen en moet Ernst naar Amerika (zijn vader is alweer verhuisd) met zijn grootmoeder (zijn grootmoeder die in het begin van het boek nog niet eens van een telefoon wilde horen en die er nooit eentje zei!) en heeft zijn vader ook een ticket gestuurd voor Victoria zodat Ernst die niet hoeft te missen.

Toch heeft Liefdesbrieven van 0 tot 10 veel goeds, want ze kan wel schrijven, deze Susie Morgenstern. Ze heeft er al veertig boeken op zitten. Misschien zijn er daar ook wel een paar bij die iets minder hartstochtelijk origineel en humoristisch willen zijn.

    • Marjoleine de Vos