Politiek ruziet over opbrengst van facilitair bedrijf NOB

DEN HAAG, 21 NOV. Het wetsvoorstel dat de verkoop van het facilitair bedrijf van de omroepen (NOB) regelt blijft onderwerp van discussie. Gisteren bleek in de Tweede Kamer dat vooral regeringspartij PvdA moeite heeft met de geplande besteding van de opbrengst voor vermindering van de staatsschuld. Van Zuylen (PvdA) diende een amendement in dat er voor pleit die opbrengst ten goede te laten komen van de publieke omroepen. Het amendement betekent dat staatssecretaris A. Nuis (D66) terug moet naar het kabinet.

In het huidige voorstel wordt de meeropbrengst gebruikt om de staatsschuld te verminderen. Al in 1993 reserveerde toenmalig staatssecretaris H. d'Ancona 155 miljoen gulden van de verwachte opbrengst om minder te hoeven bezuinigingen op het budget voor cultuur. Sinds dit jaar is ook 18 miljoen gulden, zes procent rente over de verwachte meeropbrengst van 300 miljoen gulden, bestemd voor de cultuur.

Tien jaar geleden is de NOB, als technische dienst van de omroepen, formeel afgesplitst van de NOS. In de statuten van de Beheersstichting van de NOB is door minister Brinkman destijds de toezegging opgenomen dat opbrengsten door verkoop naar de publieke omroepen zouden gaan.

Dat die opbrengsten nu worden aangewend om de staatsschuld af te lossen, schiet niet alleen de PvdA in het verkeerde keelgat. Ook CDA'er Beinema meent dat de meeropbrengst bestemd moet zijn voor de publieke omroepen, “die tenslotte het NOB-vermogen hebben opgebouwd”. Beinema steunt het PvdA-amendememt, VVD en D66 niet.

De Koning (D66) en Van Heemkerck (VVD) vinden net als Nuis dat het vermogen van de NOB niet meer hetzelfde is als tien jaar geleden. Een groot deel van dat kapitaal zou zijn 'verdampt' tijdens de reorganisaties eind jaren tachtig. Bovendien is de omzetstijging van de afgelopen jaren niet alleen gerealiseerd door de publieke omroepen. Het 'publieke' deel van de omzet beslaat nog 47 procent.

Nuis stelde dat het onmogelijk is de meeropbrengst aan de omroepen toe te kennen. Dan zou de Kamer namelijk op eerdere besluitvorming terug moeten komen.

Door destijds akkoord te gaan met de bezuinigings- en renteregel, zo redeneert hij, moet de Kamer begrijpen dat het statuut-artikel niet meer volledig tot gelding kan worden gebracht. Of de stemming over het wetsvoorstel en het amendement dinsdag door kan gaan, hangt nu van het kabinetsberaad.

D66'er De Koning wil de publieke omroepen wel op een andere manier tegemoetkomen voor het geleden verlies. Wanneer de opbrengst hoger uitvalt dan verwacht, moet de rente over dat bedrag naar de omroepen gaan. Van Heemskerck (VVD) wilde daar niets over horen. “Alle opbrengsten moeten naar de cultuurnota, de omroepen hebben al meer dan genoeg gehad.”

Wie het facilitair bedrijf mag gaan kopen is nog onduidelijk. Beinema benadrukte dat eventuele kopers zorgvuldig getoets moeten worden op hun motieven om te voorkomen dat het NOB in verkeerde handen komt. Een gegadigde die de onafhankelijke positie van het NOB in gevaar zou kunnen brengen is bijvoorbeeld de Holland Media Groep (RTL en Veronica).

Aangezien het NOB het uitzendproces voor de publieke omroepen moet blijven verzorgen zien PvdA en CDA de verkoop met argusogen tegemoet. Zij stellen voor in te gaan op het voorstel van de NOS om hen voortaan de uitzendtechniek te laten verzorgen.

Nuis wijst die mogelijkheid van de hand omdat het 'technisch onhaalbaar' zou zijn.