Paperbacks

Steven Heighton: On Earth as It Is. Granta, 248 blz. ƒ 40,15

On Earth as It Is, de tweede verhalenbundel van de Canadese schrijver Steven Heighton, is geen boek om snel door te lezen. Heighton, hier nagenoeg onbekend, publiceerde eerder in Canada drie dichtbundels, en schrijft zijn verhalen in de compacte, precieze, veelgelaagde stijl van een dichter. Ze vergen concentratie, deze verhalen, maar zijn uiteindelijk meer dan de moeite waard.

Heightons verhalen spelen zich af in uiteenlopende streken en tijden. Nepal, het noordpoolgebied, Griekenland en Canada worden aangedaan, en de personages variëren van negentiende-eeuwse ontdekkingsreizigers, soldaten in de Eerste Wereldoorlog en Cambodjaanse vluchtelingen tot gewone moderne Canadezen. De voornaamste thema's blijven echter constant. Heighton houdt er duidelijk van de dingen terug te brengen tot hun essentie: liefde, dood, het noodlot. In 'Translations of April' lijkt een jonge vertaler in een uitzichtloos baantje te verwoorden waar het bij Heighton werkelijk om draait: 'the dead, in translation, always seem to say: Everything is vanishing. Do not waste your life.'

Dit klinkt allemaal wat zwaar, maar Heighton weet in zijn beste verhalen de balans te bewaren met een subtiel gevoel voor humor. In 'Downing's Fast' bijvoorbeeld wordt een recept gegeven voor QuickBread (te maken met de DoughMaster EasyKnead Electric Kneader). Absurd, maar in de context van het verhaal ook een vernietigend commentaar op Ralph Downing, ooit een briljante filosofiestudent, nu 'another fairly routine man, noosed in necktie and four-piece grey-flannel straight-jacket, his schedule a five-day forty-hour malaise beginning each morning at nine sharp.' Humor heeft meestal een donkere kant bij Heighton, zoals in het verhaal over een toerist die, op weg naar een slachtfeest in Kathmandu, bij elke stap zijn gidsje raadpleegt en zo blindelings voor een aanstormende taxi loopt.

Heighton is soms wat te nadrukkelijk literair, maar op z'n best schrijft hij schitterende verhalen waarin alles klopt, het prachtige, beeldende taalgebruik, ritme, de intelligente verhaallijn en fijnzinnige ironie, en waarin hij schijnbaar moeiteloos de ene betekenislaag na de andere uit triviale details tevoorschijn tovert.