Netanyahu vecht voor zijn politieke overleving

TEL AVIV, 21 NOV. De Israelische premier, Benjamin Netanyahu, heeft gisteren opnieuw toegegeven ook wel eens fouten te maken. Dit keer nam hij het initiatief tot een persconferentie om zijn mea culpa uit te spreken. Het betreft zijn coup van vorige week, toen hij erin slaagde het rumoerige Likud-partijcongres te laten stemmen voor afschaffing van de voorverkiezingen voor de samenstelling van de kandidatenlijst voor het parlement door de 200.000 leden van Likud.

Het uit 2.700 leden bestaande partijcongres stemde gretig voor de bundeling van de politieke kracht in zijn eigen handen. Het was de façade van de putsch die Netanyahu door zijn medewerkers had laten organiseren. Met een door hem gecontroleerd partijcongres zou hij niet alleen de wettelijk sterkste premier uit Israels geschiedenis zijn maar ook Likud volkomen in zijn macht hebben.

Met beloften dat hij er niet over piekerde om de voorverkiezingen af te schaffen had hij zijn ministers en partijleden weken voor het partijcongres zand in de ogen gestrooid. Toen dezen ontdekten dat ze weer eens door 'Bibi' waren misleid, brak tijdens diens afwezigheid een slecht gecoördineerde opstand tegen hem uit. De Likud-burgemeesters van Jeruzalem en Tel Aviv, Ehud Olmert en Roni Milo, presenteerden zich als uitdagers van Netanyahu. Als gekozen en populaire burgervaders hebben zij minder van Netanyahu te vrezen dan ministers en parlementariërs die voor hun politieke carrière afhankelijk zijn van zijn gunsten en grillen.

De rebellie verloor bij de terugkomst van Netanyahu van zijn reis naar de VS en Engeland snel aan stootkracht. De emoties bekoelden wat toen het tot de opstandelingen doordrong dat de val van Netanyahu de weg zou kunnen vrijmaken voor de socialistische partijleider Ehud Barak, met ideologische gevolgen voor de afwikkeling van de Palestijnse kwestie.

Het politieke gevaar voor Netanyahu vanuit zijn eigen partij is echter niet geweken. “Met nieuwe listen”, zo drukte een andere opposant, ex-minister Benni Begin, het vanmorgen uit, vecht “de leugenaar” Netanyahu voor zijn politieke leven. Hij lijkt niets meer te kunnen doen om zijn prestige als partijleider in de Likud-top te kunnen herstellen. Ministers en parlementariërs werden gistermiddag met stomheid geslagen toen Netanyahu tijdens de persconferentie voorstelde om de voorverkiezingen, die hij eerst had laten afschaffen, weer in ere te herstellen. Ook de instelling van een commissie van onderzoek naar fouten tijdens het partijcongres - zí fouten, wordt in Likud gezegd - draagt niet bij tot herstel van de rust in de partij. Deze commissie heeft geen macht om bindende politieke beslissingen te nemen.

Leden van het partijcongres die vorige week het gevoel kregen dankzij en met Netanyahu de dienst in de partij te kunnen uitmaken voelen zich nu weer in hun hemd gezet. Ze zijn woedend dat hij nu over hun hoofden weer naar een bredere politieke basis zoekt bij de leden van Likud die gerechtigd zijn mee te doen aan de voorverkiezingen.

Hoe hij zich ook wendt of keert, overal stuit Netanyahu in zijn Likud-partij op problemen. Hoewel het onmiddellijke gevaar voor zijn leiderschap en premierschap is geweken, heeft de crisis in Likud door zijn toedoen een permanente vorm aangenomen. Met zijn voorstellen van gisteren speelt Netanyahu op tijdwinst.

Aan het lezen van commentaren in de Israelische kranten van vandaag zal hij weinig plezier beleven: onder de commentatoren heerst eenstemmigheid dat zijn val slechts een kwestie van tijd is. Netanyahu komt in politieke moeilijkheden als, zoals de Egyptische president Mubarak gisteren aangaf in een vraaggesprek met CNN, de Amerikanen een eigen plan voor de oplossing van de Palestijnse kwestie aan de Israelische leider gaan voorleggen. 'Nee' tegen de Amerikaanse president zeggen is in zo'n zwakke internationale en binnenlandse positie even moeilijk als binnen zijn regeringscoalitie een meerderheid te vinden voor verdere terugtrekking op de Westelijke Jordaanoever. En dat laatste is wat de Amerikanen zeker eisen. Ook de stemming over de begroting eind dit jaar, of later over religieuze wetgeving (wie heeft het recht op bekering) zijn mijlpalen die op de weg van Netanyahu struikelblokken kunnen worden.