Liefde in Leeds

Darian Leader: Promises lovers make when its late. Faber, 247 blz. ƒ 37,30

Darian Leader, psychoanaliticus aan de Universiteit van Leeds, bedenkt titels alsof hij aan een gezelschapsspel begint. Zijn vorige boek heette Why do women write more letters than they post?; nu vraagt hij onze aandacht voor beloften van minnaars.

Het is een vlotte manier gebleken om de aandacht te trekken. Heb je die lector van Leeds al gelezen, vragen de mensen elkaar: is zijn tekst net zo helder en luchtig als zijn titels?

Nee, zo helder is Leader niet. Hij is ruim belezen, zowel in de letteren als in zijn eigen vak, en hij heeft een hoofd vol ideeën en verhalen waar hij op topsnelheid telkens nieuwe verbindingen tussen legt. Hij schrijft als een man die nooit iets hoeft op te zoeken en dat voor zijn lezer ook onnodig vindt: geen bibliografie, geen voetnoten. Soms is meteen te zien wat hij bedoelt; soms komt het na twee herlezingen aan het licht; soms blijft het verstrikt en onherkenbaar in zijn overhaaste bewoordingen.

Voor lezers die ervan houden om onder de oppervlakte van alle uitspraken een laag van diepere betekenis te vermoeden is hij een innemende auteur. Hij toont enthousiasme; hij wil zijn gezelschap alles meedelen en wij moeten hem vergeven dat hij zich geen tijd gunt voor opletten of iedereen hem bijhoudt.

Wie na afloop van de leeservaring wil navertellen wat er te leren valt zal niet gauw indruk maken. Leaders scepsis over de geldigheidsduur van liefdesverklaringen (de 'promises') kan geen opzien baren, en wat hij ervoor in de plaats stelt is een idee dat verwaait in de wind: een man beseft na vele jaren, meent hij, dat the formula of his attraction to women een bepaalde constante factor kent, namelijk zijn intonatie: a particular timbre of the voice.

Dit is een geringe beloning voor de hindernisloop die wij door zijn tekst volbracht hebben. Wat in de gedachten blijft en opnieuw bekeken verdient te worden, zijn verspreide indrukken om mee in te stemmen of tegen te spreken. De passage over mannen die seksueel hun best doen en een huwelijk sluiten alsof zij een schuld afbetalen hoort tot de eerste soort. De bewering dat een man twee vrouwen gewoonlijk even aantrekkelijk zal vinden als zij dezelfde kleren dragen is een van de ongeloofwaardige: dat zou Leader ook moeten toegeven, want een eind verderop verzekert hij in een ander verband dat het voor mannen geen verschil maakt wat een vrouw aan heeft.

Als zo'n menskundige iedereen wil doorzien zonder onderzoeksresultaten en tabellen ontkomt hij niet aan algemeenheden waar de lezer een rij variaties en overgangsvormen bij kan bedenken. Onder het wachten op iemand die te laat is voor een afspraak vrezen sommige mensen voor een ongeluk, schrijft Leader bijvoorbeeld; anderen zeggen eenvoudig: die is te laat. Degenen die voelen: ik word vergeten! slaat hij over, net als degenen die alle verschillende mogelijkheden om beurten overwegen.

Na twee boeken heeft hij reden voor voldoening over de naam die hij heeft gemaakt met zijn titels, zijn tempo, zijn inzicht en zijn lacunes. Wie weet gaat hij nu met grotere zorg en zelfkritiek schrijven.

    • J.J. Peereboom