Hill hersteld

Anita Hill: Speaking truth to power. Doubleday, 374 blz. ƒ 58,65

Wie herinnert zich Anita Hill nog? De beheerste, conservatief geklede zwarte juriste die in 1991 in openbare hoorzittingen van de Amerikaanse Senaat haar vroegere werkgever Clarence Thomas, Republikeins kandidaat voor het Hooggerechtshof, beschuldigde van ongewenste intimiteiten. Hij zou pornografische taal tegen haar hebben uitgeslagen en haar onder druk hebben gezet om met hem uit te gaan.

De confrontatie tussen Hill en Thomas, eveneens zwart, werd een nationale sensatie. Hill werd publiekelijk gefileerd als een radicale feministe, gefrustreerde vrijgezel, of een combinatie van beide. Thomas kwam onder vuur van vrouwenorganisaties en Democraten, die het land afstroopten op zoek naar meer belastende informatie. De Republikeinse politieke machine draaide op volle toeren om de benoeming van Thomas door te drukken. Het feit dat Hill en Thomas beiden zwart waren, voegde een extra dimensie toe aan de gevoeligheden. Uiteindelijk werd Thomas benoemd. Hill keerde terug naar haar rechtenfaculteit in Oklahoma. Ze werd gevierd in feministische kring, maar hield zich betrekkelijk gedeisd in het talk show circuit.

In Speaking truth to power doet ze nu, zes jaar later, haar relaas. Dat is rijkelijk laat. Het debat over ongewenste intimiteiten op de werkplek heeft inmiddels bij de Amerikaanse overheid en in het bedrijfsleven al geleid tot aanscherping van allerlei gedragsregels, met soms absurd puriteinse trekjes. Over de zaak-Hill zelf valt bovendien weinig nieuws meer te melden, nadat de journalisten Jane Mayer en Jill Abramson in Strange Justice: the selling of Clarence Thomas (1994) de massieve Republikeinse campagne voor Thomas hadden gereconstrueerd. Zij kwamen met ondersteunend bewijs voor Hill's aantijgingen. Het kamp-Thomas houdt zich sindsdien wijselijk stil; de consequentie is immers dat hun favoriet, thans lid van het Hooggerechtshof, met zijn besliste ontkenningen destijds voor de Senaat meineed heeft gepleegd.

Over de ernst van Hill's oorspronkelijke beschuldigingen, die ze in haar boek citeert uit haar verklaring van 1991, valt ondertussen nog steeds te twisten: het ging vooral om vunzige opmerkingen en tevergeefse toenaderingspogingen. Hill wist zich Thomas van het lijf te houden en bleef ook naderhand met hem samenwerken, wat haar in Republikeinse kring het stigma van een ambitieuze opportuniste heeft opgeleverd.

Haar boek is vooral een poging af te rekenen met die beeldvorming, het dikst aangezet door de journalist David Brock in The Real Anita Hill (1992), die haar op basis van anonieme bronnen portretteerde als een seksueel gefrustreerde carrièriste. Volgens Hill past de vileine pathografie van Brock in aloude raciale stereotiepen van zwarte vrouwen en seksualiteit. Dat mag waar zijn, een erg opzienbarend inzicht is het niet. Instructiever is Hill's schets van haar jeugd in een eenvoudig gezin in Oklahoma. Haar taalgebruik is afgewogen en sober, met sporen van een mild feminisme en het in Amerikaanse zelfhulp-boeken gebruikelijke jargon van personal growth en empowerment. Haar veelbesnuffelde liefdesleven doet ze af met één zin: 'Ik ging uit met twee of drie mannen en later kreeg ik een vaste relatie'.

Hill verontschuldigt zich, terecht, niet voor het 'complexe' feit dat ze haar professionele contacten met Thomas niet abrupt had verbroken - dat zou tenslotte pas echt een nederlaag zijn geweest voor een vrouw die zich in haar werk wilde waarmaken. Het feit dat Thomas in het Hooggerechtshof zitting heeft - waar hij zich onlangs overigens uitsprak vóór Paula Jones in diens seksuele intimidatie-zaak tegen Bill Clinton - brengt haar niet meer van haar stuk. Ook de glamour-foto van Annie Leibowitz op het omslag getuigt van dat herwonnen zelfvertrouwen.

    • Sjoerd de Jong