De heilige terreur van God

Hala Jaber: Hezbollah. De meest geheimzinnige en gewelddadige organisatie ter wereld. Vertaald uit het Engels door Frans Bruning. Kosmos-Z&K Uitgevers, 240 blz. ƒ 37,90

Iedere regering krijgt de oppositie die ze verdient. Aldus de analyse van de Libanese journalist Hala Jaber die met de leiders sprak van een van de meest militante en gewelddadige organisaties ter wereld. De Hezbollah (Partij van God) staat te boek als een terroristische club van fanatici die niet aarzelen met een bundel explosieven om hun middel en zoveel mogelijk Israelische militairen in hun kielzog de hemelpoort te bestormen. Jaber toont aan dat er meer achter dit imago schuilgaat.

Over de methodes van Hezbollah bestaat geen twijfel. Gedurende de Libanese gijzelingscrisis van de jaren tachtig onderhield de beweging nauwe contacten met de splinterorganisaties die Terry Anderson en Terry Waite vasthielden. Ook beschrijft Jaber hoe jonge shi'itische moslims in Libanon als islamitische kamikazestrijders worden klaargestoomd.

Volgens Jaber kan een veroordeling van deze praktijken niet volstaan. Weliswaar heeft Iran de beweging een handje geholpen, haar wortels liggen toch in het zuiden van Libanon. Sinds de Israelische invasie van Libanon in 1982 hebben de shi'itische bewoners van het Zuiden voortdurend moeten opdraaien voor de conflicten tussen enerzijds Israel en anderzijds de PLO, Syrië en Hezbollah. Pogingen van Israel om de shi'itische bevolking te vervreemden van het verzet tegen de bezetting werkten averechts. Zo bereikte de populariteit van Hezbollah een ongekende hoogte toen Israel in april 1996 tijdens een vergeldingsoperatie honderdvijftig burgers doodde.

Een ander onderbelicht aspect van de Hezbollah is dat de beweging zich inzet voor het sociale welzijn van de achtergestelde shi'ieten in het land. Het 'Hulpcomité van Imam Khomeiny' verstrekt uitkeringen aan minderbedeelden, verzorgt scholing en versleept watertanks en generatoren wanneer de staatsbedrijven het laten afweten. Deze activiteiten worden voor het grootste deel gefinancierd door Iran. Maar doordat de beweging steeds meer rijke Libanese zakenlieden onder haar gelederen krijgt, zou Hezbollah zichzelf in de toekomst kunnen bedruipen. Volgens Jaber draagt dit sociale bewustzijn van Hezbollah bij tot de populariteit van de beweging.

Volgens Jaber heeft Hezbollah een subtiele retorische verschuiving doorgemaakt als het gaat om zijn streven naar een 'islamitische staat' en het vernietigen van Israel. Ten eerste realiseren de Hezbollah-strijders zich volgens hem dat voor het multiconfessionele Libanon islamitische alleenheerschappij onmogelijk is. Ook zijn er aanwijzingen dat de Hezbollah niet langer geheel Israel met de grond gelijk wil maken, maar louter aanstuurt op Israelische terugtrekking uit Zuid-Libanon.

Over deze intenties valt te twisten, maar zeker is dat de Hezbollah na een vredesregeling tussen Israel en Syrië, dat de rest van Libanon bezet houdt, het veld zal moeten ruimen. Of de beweging zich dan zal concentreren op het uitdragen van de islamitische revolutie door aanslagen buiten Libanon valt uit Jabers boek helaas niet op te maken.