De banentop

DE AFGEVAARDIGDEN ZIJN het roerend met elkaar eens: het model werkt en het verdient navolging. De sociale partners, werkgevers en werknemers, hebben afgesproken hun beleid van loonmatiging voort te zetten. Het aantal banen groeit, de werkloosheid daalt onder alle categorieën.

De netto-inkomens stijgen dank zij de ruimte die er is voor lastenverlichting, die weer mogelijk is gemaakt door de discipline in het begrotingsbeleid en de sanering van de sociale zekerheid. Niet de hoogtes van de uitkeringen zijn verlaagd, maar de institutionele arrangementen van de verzorgingsstaat.

Een deel van de sociale zekerheid is geprivatiseerd, toegangsregels tot uitkeringen zijn verscherpt, er wordt actiever gewerkt om cliënten uit het uitkeringsbestand te krijgen. De regels voor de arbeidsmarkt zijn aangepast, flexibiliteit is geen scheldwoord. De projecten met gesubsidieerde banen in de collectieve sector leveren weliswaar minder op dan wordt voorgespiegeld (bijvoorbeeld slechts 82 'gewitte werksters' à 17.000 gulden subsidie), maar er gebeurt tenminste iets voor kansarme, laagopgeleide werkzoekenden. De vakbeweging stelt zich coöperatief op, en waarom ook niet: ze kan haar leden werk en loon voorhouden.

DIT IS NIET de gang van zaken bij de Europese banentop in Luxemburg, maar een beschrijving van het 'Nederlandse model'. Met een jaarlijkse nettotoename van meer dan honderdduizend banen neemt Nederland tegen de twintig procent van de totale banengroei in de Europese Unie voor zijn rekening. De militante vakbondsleden die dezer dagen in Luxemburg demonstreren, houden er radicaal andere opvattingen op na. De regeringsleiders zijn verdeeld. Daarmee zijn de achttien miljoen werklozen in de EU niets geholpen.

Duitsland heeft sinds de jaren dertig niet zo'n hoge werkloosheid gehad en desondanks valt er geen overeensteming te bereiken over hervormingen. Het systeem van gedecentraliseerde politieke besluitvorming, de patstelling binnen de coalitieregering en het onvermogen van de sociaal-democraten om de stap naar een hervormingsbeleid à la Kok of Blair te zetten, houden de sociaal-economische verhoudingen gegijzeld. In Frankrijk en Italië hebben de regeringen zojuist besloten om een 35-urige werkweek in het vooruitzicht te stellen met behoud van loon. Voorstellen tot flexibilisering van de arbeidsmarkt of aanpassingen van de verzorgingsstaat stuiten daar op een gestaald front van vakbondsmacht. Voor lastenverlichting is voorlopig geen ruimte, omdat de overheidsfinanciën in geen van deze drie landen op orde zijn.

DE EUROPESE UNIE heeft geen behoefte aan een keurslijf van streefcijfers voor lagere werkloosheid, maar een vergelijking van de verschillende ervaringen kan geen kwaad. Niemand hoeft zich er op te laten voorstaan, maar het model dat in Nederland wordt toegepast werkt. In de dubbele betekenis van het woord.