Communicatie via raam, tv en video

Dubbelprogramma: Ikkuna, choreografie: Sanna Myllylahti. Global, choreografie: Martin Butler. Gezien: 20/11, Korzo Theater, Den Haag. Herh. aldaar: 21 en 22/11. Inl. (070) 363 75 40.

Een opdracht van het Prins Bernhard Fonds vorig jaar aan twee jonge, net afgestudeerde choreografen heeft geleid tot een gevarieerd dubbelprogramma, dat gisteren in het Haagse Korzo Theater in première ging. De opdrachten werden begeleid door Korzo Produkties.

De Finse Sanna Myllylahti bijt de spits af met het duet Ikkuna, Fins voor raam. Hoewel het doorzichtig is, vormt een raam de fysieke scheiding tussen binnen- en buitenwereld. Ikkuna gaat over non-communicatie, een thema dat Myllylahti adequaat verbeeldt. Twee ramen zonder glas zweven boven het speelvlak, dat is verdeeld in een zone vóór en óp de hoger gelegen toneelvloer. Karen Levi, die opvalt met haar zuivere, krachtige en toch breekbare lijnenspel, en Jyrki Hapaala dansen ieder achter hun eigen raam. Maar ook als zij later samenkomen blijven het 'solisten', die vooral naast in plaats van met elkaar communiceren. In een wel erg breed uitgesponnen theatrale scène wordt dit op een slapstick-achtige manier pijnlijk duidelijk. Ongecoördineerde bewegingen maken het onmogelijk om samen een tafeltje te dekken met een gezellig kaarsje en rood-wit geblokt kleedje. Als hij vervolgens met foto 's op de proppen komt en genietend 'It's me' uitroept, glijdt zij van ellende van haar stoel om te ontsnappen aan deze 'intimiteit'.

Non-communicatie, dat is het aardige aan de thematiek, is te vertalen als eenzaamheid, maar ook positiever, als bewust gekozen afzondering. De man neigt naar het eerste, de vrouw naar het laatste. Dat geeft haar, hoe alleen zij ook is, een aura van vrijheid, terwijl hij in zijn eenzaamheid gevangen zit. Het is jammer dat Ikkuna te veel blijft hangen in de anekdotische vertaling van dit alles en dat de botsing tussen de twee individuen, die even wat dramatischer gestalte lijkt te krijgen wanneer hij haar als een pop om zijn nek slaat, niet wat dieper is uitgewerkt.

In Global is het begrip communicatie op een heel andere manier aangepakt. Met zijn firma Global trademark stelt de Britse choreograaf Martin Butler zich op als een multinational die dankzij een veelheid aan moderne communicatiemiddelen met zijn producten de wereld verovert en van een dwingende uniformiteit voorziet die elke individualiteit de nek omdraait. Er zijn televisies met vage beelden of ruis, live gesampelde muziek en een elektronische reclamebalk, met tussen veel onbegrijpelijke tekens door opeens de woorden 'Hi mam'.

Via een video stelt de choreograaf zijn werknemers (twee dansers en zes danseressen) voor en somt hij de regels van zijn bedrijf op. Gezeten achter een tafeltje met twee huiselijke kamerplanten, fungeert een dame als 'voice over'. Zij vertelt uitputtend hoe en waarom wij vriend van de 'company' moeten worden.

De boodschap is snel duidelijk en daar wordt door de dans weinig aan veranderd. In een combinatie van klassiek langgerekte lijnen en moderne, geprononceerde isolaties, wordt er vooral in groepsverband bewogen. Als een meisje een solo danst, kondigt de 'voice over' haar bewegingen aan en interpreteert deze voor ons. De boodschap van Global is ook onveranderlijk rigide en eendimensionaal, waardoor ze voorspelbaar wordt. Hoewel het concept helder is uitgewerkt, ontstaat er bij degene die zich niet laat inpakken door veilige eenheidsworstgevoelens, een onverschilligheid die niet Butlers bedoeling zal zijn geweest.

    • Mirjam van der Linden