Tsjoebais in de val

EXACT TWEE WEKEN nadat vice-premier Anatoli Tsjoebais de financiële tycoon Boris Berezovski had laten struikelen in de politieke arena van het Kremlin is hij in zijn eigen mes gelopen. President Boris Jeltsin heeft hem vanmorgen ontheven uit zijn functie als minister van Financiën.

Vanaf nu moet Tsjoebais als vice-premier zonder portefeuille door het leven, onder het curieuze motto dat het beter is voor Rusland dat vice-premiers voortaan geen ministerie meer beheren. Aanleiding voor dit halve ontslag is een voorschot van bijna 200.000 gulden dat Tsjoebais in ontvangst heeft genomen voor een boek over de privatisering van de Russische staatsbedrijven, een boek dat wellicht nooit zal verschijnen, althans niet in een oplage die zo'n voorschot rechtvaardigt. De indruk is dan ook dat dit bedrag niet bedoeld was als stimulans voor de schrijver Tsjoebais maar als smeergeld voor de politicus Tsjoebais. Het was immers de politicus die afgelopen jaren zijn handtekening zette onder de verkoop van staatsbedrijven tegen afbraakprijzen en daarmee een nieuwe elite aan zich wist te binden.

Het nieuws over het voorschot kwam uit de koker van een krant die in handen is van Berezovski. Toen hij twee weken geleden door Jeltsin als adjunct-secretaris van de Veiligheidsraad werd ontslagen, kondigde Berezovski aan dat hij een paar kluisjes met 'compromitterend materiaal' zou openen. Hij heeft woord gehouden. De politieke consequenties van zijn bewijsmateriaal - behalve Tsjoebais is ook een aantal vrienden van de vice-premier de laan uitgestuurd - suggereren dat er nog meer is.

DAT VERMOEDEN wordt versterkt door de benoeming van Michail Zadornov als minister van Financiën. Zadornov, parlementslid voor de 'liberale' oppositiepartij Jabloko en voorzitter van de begrotingscommissie in de Doema. Door de minachting die Jeltsin voor de volksvertegenwoordiging ten toon spreidt, dreigt Rusland nu voor de tweede keer in successie zonder een begroting het nieuwe jaar in te moeten. Het parlement blokkeert, uit frustratie en kwaadsappigheid, elke vorm van wetgeving die van Rusland een enigszins geordende staat zou kunnen maken. Zadornov moet nu de kastanjes uit het vuur gaan halen. Dat is heel veel gevraagd, te veel misschien voor een intelligente econoom zonder substantiële politieke achterban. Zolang Jeltsin niet in staat en bereid is het belangrijkste departement van zijn regering stabiel te laten besturen - het is daar de laatste jaren een komen en gaan van ministers - blijft elke politicus er doelwit van de koopjesjagers in de financiële oligarchie. De 'oorlog der bankiers', zoals deze strijd tussen de allerrijksten der 'nieuwe Russen' heet, is nog niet beslecht.