Smartlappenfestival in Utrecht; Het leven is bepaald geen pretje

Het Utrechtse Smartlappen Festival biedt op 21, 22 en 23 nov ruim zestig optredens van smartlapzangers die met tranen of een knipoog het levenslied vertolken. In 31 Utrechtse café's zijn gratis levensliederen te beluisteren en worden zelfs zakdoekjes verstrekt. Inl: VVV Utrecht 06-34034085.

Wie denkt dat het leven een pretje is, heeft nog nooit goed naar een smartlap geluisterd. Bleke meisjes die uitgeteerd in de armen van een zeeman sterven, bedelende weesjes met besmeurde smoeltjes en knapen die hun oude moeder nog een laatste brief schrijven voor de tering toeslaat: ze trekken in het levenslied in kolonnen aan de luisteraar voorbij.

Nog lekkerder dan luisteren naar een smartlap - er is geen onuitputtelijker bron van tevredenheid dan de ellende van een ander - is het zingen ervan. Soms, op een regenachtige zondagmiddag, wanneer de wind op de ruiten bonkt, de katten zachtkens spinnen en de buren te luid ruziën, overvalt mij een gevoel van sentiment. Wat is mooier dan op zo'n moment de trekzak te pakken, de knuistjes stevig om de toetsjes te klemmen, het hoofd in de nek te leggen, één oog te sluiten, terwijl het ander op een denkbeeldige einder gericht blijft, de huig op te trekken en met een verkrampt lichaam te jammeren:

Zit je druk in de wirwar van 't leven, Vind je liefde bij velen of haat, Word je glorie of schande gegeven, Klim je hoger in stand of in staat, Of heb je ternauwernood eten, In al wat je kwelt of verstrooit, Zal je 't meeste van vroeger vergeten; Maar je moeder vergeet je toch nooit! Dit lied, een ouwetje van de hand van Bart Elferink, is een van mijn favorieten. Er valt ook naar hartelust op te variëren. Naar behoefte kunnen ongeneeslijke ziekten, gebroken gezinnen of mishandelde circusaapjes worden toegevoegd, zolang moeder in de laatste zin maar niet vergeten wordt.

Af en toe ontwaar ik nieuw talent aan de horizon van het levenslied. Het Rotterdamse duo De Berini's weet de ziel te beroeren met teksten als: De ochtend na mijn trouwen, 't is alweer licht De smaak van water op 't gras, als een gedicht. Je slaapt in alle stilte, de thee is pislauw, Door gelukkig toeval, ben ik toch je vrouw. Maar ook Pierre van Duyl, Jan Rot met zijn ijle stemgeluid en Acda & De Munnik in sommige nummers, doen het heel aardig. De meeste officiële smartlapzangers van tegenwoordig missen echter het vereiste goot-gevoel. Zij zijn nooit dichter bij armoede geweest dan die keer dat ze geen gulden voor de parkeerautomaat hadden. Mijn motto luidt dan ook: alle smartlapzangers verplicht aan de bedelstaf totdat de snik hoorbaar uit de onderbuik komt.

    • Aranka Klomp