Pius XII

De boutade van Max Pam (NRC Handelsblad, 14 november) is misplaatst. Onder andere Pinchas Lapide heeft Pius XII geprezen om al het mogelijke dat hij heeft gedaan om vele joden het leven te redden. Meer kon de Paus niet, evenmin als de oorlogsleiders Churchill en Roosevelt iets konden ondernemen tegen wat nazi-politiek was: de verdelging van het jodendom.

Wat incidenteel mogelijk was en dat heeft onder andere Pius XII gedaan, was hier en daar gebruikmaken van de gaten in het net waarin de joden gevangen zaten.

In zijn 'The Myth of Rescue, why the democracies could not have saved more Jews from the Nazi's' slaagt William D. Rubinstein in zijn voornemen aan te tonen dat (p. X) “All of the many studies which criticise the Allies [...] for having failed to rescue Jews during the Holocaust are inaccurate and misleading [...] (it) can never be emphasised too strongly that Hitler, the Nazi's and their accomplices - and only they - bear full and total responsibility for the Holocaust”.

Het leggen van schuld bij iemand als Pius XII, wanhopig machteloos tegenover het weerzinwekkend venietigingssysteem van de nazi's, lijkt een poging de onbegrijpelijkheid van het kwaad met een (grote) naam te bezweren.