Kabila stelt zich voor aan de Congolese natie

Precies een half jaar nadat hij dictator Mobutu uit Kinshasa had verdreven, gaf president Laurent-Désiré Kabila van Congo gisteren zijn eerste persconferentie. Alle vragen werden beantwoord, maar de namen van legerleider en presidentsvrouw werden weer niet genoemd.

KINSHASA, 19 NOV. De ontmoeting met de pers begint met muziek. De 50-koppige legerband speelt “Sta op, Congolezen”, het volkslied uit het begin van de jaren zestig, dat door ex-dictator Mobutu werd afgeschaft en door Kabila in ere is hersteld. Het voltallige kabinet, diplomaten en een honderdtal Congolese journalisten nemen een plechtige houding aan. Wanneer de president begint te spreken op het overdekte terras van het Palais de la Nation, waar hij kantoor houdt, breekt er een ontzaglijke regenbui los en de vele zwaarbewapende soldaten in de tuin verdwijnen achter een muur van water.

Kabila, zijn massieve gestalte in safaripak, wil de journalisten eerst een lesje leren. “Er bestaat persvrijheid en we vragen jullie niet om onkritische steun”, zegt hij, “maar jullie gedragen je niet altijd verantwoordelijk in de berichtgeving.” Daarna verdringen de verslaggevers zich bij de microfoon om de vragen die iedere inwoner van de hoofdstad al maanden op de lippen branden, af te vuren op de president. Wie is de leider van de nationale strijdkrachten? “We zijn ons leger aan het reorganiseren”, luidt het antwoord, maar de naam van de onbekende legerleider onhult hij niet. Wie is uw echtgenote? Ook daarop blijft hij het antwoord schuldig.

Zelfverzekerd laat Kabila de vragen op zich af komen. Hij doet opnieuw een handreiking naar oppositieleider Étienne Tshisekedi. “Ik sta klaar om hem te ontvangen en ik heb al vele medewerkers van hem ontmoet. Ik nodigde hem al eerder uit en hij weigerde te komen”. Andere oppositie bestaat er volgens de president niet in het land, want alle medewerkers van de verdreven Mobutu zijn het land ontvlucht. Zijn opmerking over het corrupte systeem van wijlen de dictator - het mobutisme - verrast de journalisten even: “Wie was er geen mobutist in dit land? Driekwart van de bevolking deed mee en wij zagen hoe jullie dansten ter ere van het monster”.

Tijd voor serieuze zaken. Democratie. “Na twee jaar - geen jaar langer - zullen politieke partijen hun activiteiten mogen hervatten. We zullen verkiezingen houden en dat kan alleen met partijen.” Dan: mensenrechten. “In de hele wereld accepteert men dat wij de zogenaamde problemen rond de mensenrechten in ons land en onze behoefte aan ontwikkeling uit elkaar wensen te houden. Er bestaat geen verband tussen hulp en mensenrechten. Onder het vorige regime werden de rechten van de mens geschonden en toch bleef de buitenlandse hulp binnenstromen.” Kabila verwacht een goede respons tijdens de volgende maand in Brussel te houden donorenconferentie 'vrienden van Congo'. Ook Frankrijk moet met hulp over de brug komen “want we hebben de Fransen niets aangedaan.”

Dan heerst er even verwarring, want de elektriciteit valt uit. Aan de overkant van de rivier, in Brazzaville, klinkt enkele minuten geweervuur als Kabila komt te spreken over de francofonie. De staatstelevisie meldde enkele dagen geleden dat Kabila's regering zich had teruggetrokken uit de Franstalige gemeenschap. Daarom was er geen Congolese vertegenwoordiger gezonden naar de francofone top in Hanoi. Kabila spreekt dit nu tegen. Zoals dezer dagen wel vaker blijkt uit tegenstrijdige opmerkingen door verschillende ministers, bestaan er vele meningen binnen het regime. “Mijn regering heeft hierover geen standpunt ingenomen. We proberen nu eerst te begrijpen wat de francofonie eigenlijk inhoudt.”

Het slot van de twee uur durende persconferentie wordt besteed aan economische zaken. Kabila belooft vóór het einde van het jaar de introductie van een nieuwe nationale munteenheid, de Congolese frank. Gaat zijn regering de 14 miljard dollar aan buitenlandse schulden afbetalen? “We erkennen álle schulden. Maar er moet ook worden erkend dat de leningen nooit werden aangewend om dit land te ontwikkelen. Het geld werd gestolen door aanhangers van het oude regime. Zij maakten het geld over naar banken in Europese landen die het geld hadden uitgeleend en de vertegenwoordigers van die landen deden daar niets aan. Zodra de ontwikkeling van Congo op gang is gekomen, zullen we de miljarden gaan terugbetalen die van ons land zijn gestolen.”

Opnieuw speelt de inmiddels kletsnatte band het volkslied, waarna de hapjes worden geserveerd. De meeste aanwezigen prijzen Kabila's optreden. De natie heeft eindelijk zijn nieuwe leider een beetje leren kennen.

    • Koert Lindijer