Gerry Adams wacht op een Brits bestand

ROTTERDAM, 20 NOV. “Sinds het begin van de vredesonderhandelingen heeft één unionist 'hallo' tegen me gezegd, één zei 'hallo, hoe gaat het met je' en één 'wat een slecht weer hè'. Dat is alles.” Gerry Adams, leider van Sinn Fein in Noord-Ierland, hield gisteren een lezing voor studenten van de Rotterdamse Erasmus universiteit.

In een meeslepend betoog van drie kwartier, zonder een woord ervan op papier te hebben gezet, schetste Adams zijn perspectief op het conflict in Noord-Ierland. Hij sprak de studenten persoonlijk aan met opmerkingen als “stel je voor dat...” en “wat zouden jullie doen als...” En aan het eind zei hij: “Help ons, zoals jullie ook Zuid-Afrika hebben geholpen.”

Die parallel met Zuid-Afrika was niet toevallig. Ook in Noord-Ierland bestaat tenslotte in Adams' visie apartheid, een systeem met een ingebakken vorm van discriminatie. “Alle macht lag bij degenen die de band met Groot-Brittannië wilden bewaren en versterken, bij de unionisten”, aldus Adams, die begrip heeft voor hun angst voor onderhandelingen. “Ze hebben het gevoel alleen maar te kunnen verliezen. Toch zou de achterban een andere houding hebben als hun leider David Trimble zich positiever zou opstellen. Tenslotte heeft die achterban aangedrongen op Trimble's deelname aan de gesprekken.”

De Britten hebben volgens Adams altijd ingezet op de “security agenda”, op ordehandhaving. “Een staat die uitsluitend kiest voor het behoud van veiligheid heeft terroristen, gevangenissen en wapens nodig”, zei Adams. Hij had weliswaar vertrouwen in de Britse premier Blair, maar hij zei signalen te ontvangen van een strijd tussen de regering in Londen en veiligheidsautoriteiten in Belfast.

De IRA heeft een bestand afgekondigd, hield Adams zijn gehoor voor, nu is het wachten op een bestand van het Britse leger. Om het vredesproces, dat onder de regering Blair zo voortvarend is begonnen, écht op gang te laten komen, moet de Britse regering zijn eigen verantwoordelijkheid in het conflict erkennen. “Ze hoeven niet openlijk schuld te bekennen. Maar ze moeten het tegen zichzelf zeggen.” Het is te gemakkelijk om, zoals de Britten doen, te beweren dat het nu “aan de Ierse partijen is om de zaak op te lossen”. Het waren, volgens Adams, de Britten die Noord-Ierland hebben gecreëerd.