'De media' als de grote boosdoeners

Sommige mensen lijden aan mediafobie. Zij hebben een even simplistische als overzichtelijke verklaring voor het menselijk tekort gevonden: het ligt allemaal aan 'de media'. Als die niet bestonden, zou het alsnog goed met ons kunnen komen.

Maar, helaas, 'de media' zijn in handen van moreel geperverteerde, op louter winst beluste schoften die zich ten doel hebben gesteld het publiek voortdurend een rad voor ogen te draaien. Zij houden ons een quasi-neutraal beeld van de werkelijkheid voor, maar in feite gaat het om één grote, kwaadaardige manipulatie.

VPRO's mediaprogramma Het blauwe licht had in een vlaag van onbewust (?) masochisme de deuren opengezet voor twee aanhangers van dit gedachtengoed: Anja Meulenbelt en - in nog sterkere mate - Chris Dercon, de Belgische directeur van het Rotterdamse museum Boijmans Van Beuningen. In dit aardige, nieuwe programma van de VPRO kunnen twee gasten, onder leiding van de gastheren Anil Ramdas en Stephan Sanders, commentaar geven op bijzondere tv-beelden van de afgelopen weken.

Dercon gebruikte veel woorden, maar in feite was hij snel uitgepraat. Een oud dametje dat, onherkenbaar gemaakt, geschokt praat over de onveiligheid in haar Brusselse wijk? “Ongeloofwaardig”, riep Dercon. “Het typetje dat die vrouw neerzet!” De BRTN bleek haar 'zeer goed gecast' te hebben.

“Jouw reactie is die van links vroeger: u leest de verkeerde krant”, reageerde Sanders verbluft.

Nee, vond Dercon, het waren allemaal 'babbelperformances', uitgelokt door 'de media'. Even kwam hij in botsing met Meulenbelt omdat hij zich ongunstig over een vrouw had uitgelaten, maar kort daarna konden ze één front vormen tegen de 'opgeblazen' berichtgeving destijds over de Rote Armee Fraktion.

Meulenbelt: “Er ontstaat soms een kongsi tussen de media waardoor de mythe wordt versterkt.” De media bleken de RAF te hebben 'gedemoniseerd'. Dáárom is het allemaal zo uit de hand gelopen.

Wat hadden 'de media' nog meer misdaan? Ah, daar waren beelden van CNN van hysterische Iraakse vrouwen die zichzelf als levend schild voor Saddam Hussein aanboden. “De beelden van de Iraakse tv waren heel wat serener”, mopperde Dercon. Maar, geen wonder, die eerste beelden waren nu eenmaal van CNN, een commercieel Amerikaans station. En wat was hier het doel van CNN? Inderdaad: 'die vrouwen demoniseren' (Meulenbelt).

Zo langzamerhand begin ik me als lid van de mediabende behoorlijk gedemoniseerd te voelen. Is er nog redding mogelijk? Misschien alleen als ik mezelf ga ophangen in Boijmans Van Beuningen.

Zijn 'de media' dus onfeilbaar? Gelukkig niet - het zou deze rubriek spoedig overbodig maken.

Nog dezelfde avond bracht Nova een vreemde reportage over de affaire-Diekstra, waar eerder misplaatste naïviteit dan gezond journalistiek wantrouwen uit sprak. Nova maakte ruim baan voor een publicatie van vijf hoogleraren die opeens Diekstra te hulp snellen. Het viel, volgens Diekstra's collega's, allemaal reuze mee met het plagiaat van de tot ontslag gedwongen hoogleraar. Ach, hij had hier en daar wel eens een paginaatje overgeschreven, misschien dertig in totaal - moet daar zo'n ophef van worden gemaakt?

Maartje van Weegen vertelde dat de Leidse universiteit niet wilde reageren. Maar dat weerhoudt de redactie van Nova er toch niet van ons een eigen analyse te geven, waarin ook de harde feiten uit het vernietigende onderzoeksrapport van destijds aan bod komen? Had men eigenlijk wel onderzocht of er een connectie is tussen deze vijf hoogleraren en Diekstra zelf? En waar was het commentaar van de Vrij Nederland-journalisten die de zaak destijds hebben uitgezocht?

Peter Jan Rens sloot bij RTL 4 de avond af met 'een wereldprimeur' waar hij geweldig trots op was: de clandestiene videobeelden van een Spaanse hoofdredacteur die zich een tikkeltje gewelddadig laat verwennen door een prostituee. Waarom liet Rens ons die beelden zien? Ik denk omdat hij er twee uur eerder dit spontane grapje bij had bedacht: “Dat is nog eens wat anders dan ontdek-je-plekje.”

    • Frits Abrahams