Spoedberaad over Russisch plan voor kwestie-Irak

ISLAMABAD, 19 NOV. De Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-Brittannië en Rusland bestuderen vannacht in Genève een Russisch plan om de huidige crisis met Irak te regelen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, heeft haar bezoek aan India ingekort om naar Genève te vliegen. Haar Russische ambtgenoot Primakov, die gisteren de Iraakse vice-premier Tareq Aziz sprak, zei vanochtend bij aankomst in Genève “een heleboel” te verwachten van het plan.

Albright zei vanmiddag in New Delhi erop uit te zijn het conflict met Irak over de samenstelling van de wapeninspectieteams van de Verenigde Naties langs diplomatieke weg op te lossen. Haar woordvoerder liet echter blijken dat de VS het Russische voorstel niet kennen. Washington stelt zich tot dusverre op het standpunt dat de wapeninspectieteams van UNSCOM die uit Irak zijn teruggetrokken nadat Bagdad de Amerikanen onder hen had uitgewezen, ongewijzigd terugmoeten. Ook anderszins kan geen sprake zijn van wijziging van resoluties van de Veiligheidsraad. Wel wil Washington kijken naar uitbreiding van de hoeveelheid olie die Irak krachtens de olie-voor-voedsel regeling met de VN mag exporteren om eten voor de bevolking te kopen. Irak heeft dit gisteren afgewezen omdat “we geen vluchtelingenkamp zijn”.

President Clinton heeft intussen als stok achter de deur de stationering van 40 tot 45 extra vliegtuigen in het Golfgebied goedgekeurd. Het betreft onder andere bommenwerpers van het type B-52 en voor radar onzichtbare Stealth-gevechtsvliegtuigen. Onze correspondent in Moskou voegt hieraan toe: Rusland en Irak hebben een “specifiek voorstel” uitgewerkt teneinde een hernieuwd gewapend treffen in de Golf te voorkomen, zo werd bekend na besprekingen tussen Tareq Aziz en president Jeltsin. De Russische VN-ambassadeur, Sergej Lavrov, liet later doorschemeren dat Rusland wil dat de Veiligheidsraad nog eens onderstreept dat de sancties tegen Irak worden opgeheven zodra de inspectiecommissie van de VN, UNSCOM, heeft kunnen vaststellen dat Irak al zijn massavernietigingswapens heeft vernietigd.

Dat staat in resolutie 687 van de VN, maar Irak vreest dat de VS niet van plan zijn dat toe te staan.

Pagina 5: 'Geleidelijk einde aan sancties'

Primakovs woordvoerder Gennady Tarasov suggereerde dat het beëindigen of afbouwen van het uit 1990 stammende embargo wat Moskou betreft de sleutel is tot het oplossen van de crisis: “Als Bagdad aan de VN-resoluties voldoet, dient er op die voortgang adequaat gereageerd te worden.” UNSCOM stelt echter dat Irak nog veel verbergt, met name op het terrein van de biologische oorlogvoering. Het is niet uitgesloten dat het Russisch-Iraakse voorstel uitgaat van het afbouwen van de sancties, telkens nadat van een bepaalde categorie wapens (biologische, chemische, etc.) is vastgesteld dat Irak ze heeft vernietigd.

Het plan “stelt ons in staat een militaire confrontatie te vermijden en biedt een uitweg uit de crisis, waarbij Irak zich vanzelfsprekend aan alle relevante VN-resoluties zal houden”, aldus minister Primakov, die gisteren een apart onderhoud had met Aziz.

Aziz verscheen gisteren onverwachts in Moskou met een brief van Saddam Hussein aan Jeltsin. De Iraakse leider deed daarin “een gedetailleerd voorstel” om tot een “politiek evenwichtige oplossing” te komen. De brief was een antwoord op een schrijven van president Jeltsin, die het afgelopen weekeinde door Washington was gevraagd om te bemiddelen in het conflict tussen Irak en de VN.

Rusland heeft een groot eigenbelang bij het opheffen van de sancties tegen Irak: Russische olieconcerns hebben miljardencontracten gesloten voor de exploitatie van olie in Irak die pas van kracht worden zodra de sancties zijn verdwenen.

De Iraakse officiële pers onderstreept vandaag overigens dat Bagdad niet van plan is enige concessie te doen in zijn huidige confrontatie met de VN. Volgens de krant Al-Thawra “moet elke diplomatieke inspanning zijn gebaseerd op deze eisen, te beginnen met de onmiddellijke opheffing van het olie-embargo”.