Baard was verplicht voor eerste spionnen MI5

LONDEN, 18 NOV. De Britse binnenlandse veiligheidsdienst MI5 is in 1909 opgericht op basis van opgeklopte verhalen over Duitse spionnen. Dat blijkt uit de gisteren vrijgegeven dossiers over de periode van 1909 tot 1919.

Luitenant-kolonel James Edmonds, destijds hoofd van de Military Intelligence, de militaire inlichtingendienst, speelde destijds handig in op de angst voor een Duitse dreiging. Misschien leed hij ook zelf aan paranoia. In rapporten voor zijn superieuren deed hij alsof het Verenigd Koninkrijk door Duitse spionnen overstroomd werd. Hij schreef dat de Duitse legerleiding inmiddels beter de weg wist in de meeste Britse dorpen dan de burgemeester of de plaatselijke politie. Hij meldde ook dat “vrijwel elke Duitse klerk in Londen zijn vakantie al fietsend of al wandelend doorbrengt in het oosten van Engeland” en dat dit niet alleen voor het natuurschoon was.

“Hoewel ik zelf vrijmetselaar ben, weet ik uit ervaring dat je zelfs een vrijmetselaar niet kunt vertrouwen”, noteerde Edmonds. Hij waarschuwde dat het Duitse gevaar alomtegenwoordig was. “Een man die met een netje achter vlinders aanjaagt, een geduldige visser in een boot, zelfs een dame die wilde bloemen verzamelt, een priester die schijnbaar in zijn gebedenboek leest, een oudere heer die zich rustig laat rijden terwijl hij een boek leest, zij allen kunnen kostbaar werk aan het doen zijn voor een land. En een zeeman die ogenschijnlijk de hoogste mast schuurt of schildert is een hoogst gevaarlijk mens.”

Uit de dossiers komt naar voren hoe schaars en amateuristisch de Duitse spionnen in werkelijkheid waren. In hotels lieten ze zich inschrijven onder hun ware naam, met vermelding van hun militaire rang. Vervolgens installeerden ze zich aan de kade, 'om zeevogels te tekenen', maar met het oog op marineschepen gericht. MI5 opereerde in de begindagen niet minder amateuristisch. “Draag altijd een baard” als je op onderzoek uitgaat, was één van de tips voor aspirant-spionnen. “Zorg dat je niet gezien wordt als je geheime informatie noteert”, was een ander advies. “En als je per se moet tekenen of schrijven, gebruik dan uitsluitend toiletpapier.”

Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog had MI5 maar tien medewerkers, een aantal dat in de loop van de oorlog steeg tot 844. Zij hielden zich voornamelijk bezig met het samenstellen van zwarte lijsten. Om in dat dossier van meer dan 13.500 mensen te worden opgenomen, was het genoeg om een Duits klinkende naam te hebben of geïnteresseerd te zijn in Duitse literatuur.

Nog tijdens de oorlog breidde MI5 zijn werkterrein uit tot socialisten, feministen en Ierse nationalisten. Tegenwoordig tellen de Britse veiligheidsdiensten MI5 en MI5 samen 4.000 mensen en hebben ze een begroting van circa drie miljard per jaar.