Zelfs 's lands koning danst van vreugde

België plaatste zich zaterdag voor het WK voetbal in Frankrijk door een 2-1 overwinning op Ierland. Het was de triomf van trainer Georges Leekens.

BRUSSEL, 17 NOV. Zoals overal in de wereld wanneer voetbaltriomfen worden gevierd, togen de Belgen zaterdagnacht naar het centrum van de hoofdstad om te feesten. Eindelijk konden zij zich ook eens ter ere van een overwinning te buiten gaan aan liederen, rituele dansen en buitensporig drinkgedrag. Op de Grote Markt van Brussel bezongen ze de onverzettelijkheid van de Rode Duivels en de magische krachten van hun bondscoach. Merci Leekèns, riepen ze om het hardst als dank voor het geschenk dat Georges Leekens hen deze naargeestige herfstavond had bereid.

Zelfs 's lands koning waagde zich na de 2-1 overwinning van het Belgische elftal op de Ieren aan een dansje. Albert II van België liet zich na afloop in het Koning Boudewijnstadion temidden van euforische voetballers en trotse gezagsdragers verleiden tot een voorzichtige heupwieging. Opgezweept door Oliveira, de tot Belg genaturaliseerde Braziliaan, probeerde hij gierend van plezier een sambapasje uit. Voor de vijfde maal in successie plaatste België zich voor het wereldkampioenschap voetbal. Weliswaar met veel moeite en na twee beslissingswedstrijden tegen Ierland (1-1 en 2-1), maar de vreugde was er in bijna alle Belgische geledingen niet minder om.

Het was de triomf van Georges Leekens, de bondscoach die in februari van dit jaar het Belgische elftal in een vrijwel kansloze positie voor het WK aantrof. De Belgische bond kocht hem weg bij de provincieclub Moeskroen die hij een half jaar eerder naar de hoogste klasse had geloodst en vervolgens zelfs naar de leiderspositie had gebracht. Heel België sprak destijds schande van deze autoritaire ingreep. Maar nu, tien maanden later, wordt Leekens allerwegen geafficheerd als 'de redder van het Belgische voetbal'. Een man die Belgische voetballers van een minderwaardigheidscomplex heeft verlost, die niet bang is om te verliezen en het Belgische voetbal een gevoel van eenheid heeft gegeven.

Als een sekteleider liep Leekens na de triomf op de Ieren voorop in de ereronde langs de doldwaze supporters. Hij liet zien hoe gedanst en gezongen moest worden. En hij eerde zijn spelers en bedankte hen voor hun inzet, zoals het een leider betaamt. Hij nam de maker van het eerste doelpunt, Oliveira, in zijn armen en drukte de maker van het tweede doelpunt, Nilis, aan zijn borst. Maar Leekens (48), eens drievoudig international en spijkerharde verdediger bij Club Brugge, draagt niet alleen winnaars en fijnbesnaarde voetballers in zijn hart, ook bescheiden maar werklustige voetballers kunnen op zijn sympathie rekenen. Leekens denkt aan iedereen, iedereen die is betrokken bij het Belgische voetbal krijgt zijn deel. Rondom Leekens heerst broederschap.

Acht wedstrijden speelde het Belgische elftal sinds Leekens tien maanden geleden als opvolger van Wilfried van Moer werd benoemd. Vijf keer werd gewonnen. Alleen een oefenwedstrijd tegen Noord-Ierland en de kwalificatiewedstrijd tegen Nederland verloren de Belgen. De eerste barragewedstrijd tegen de Ieren eindigde in een gelijkspel. Ondanks het gebrek aan talent slaagden de Belgen er opnieuw in zich te plaatsen voor het WK. Zaterdag tegen Ierland misten ze kwalitatief sterke spelers als Wilmots, Scifo, Staelens, Van Meir, Mpenza en De Bilde, maar de manier waarop het alternatieve elftal zich manifesteerde was een getuigenis van de mentale kracht die onder Leekens is toegenomen.

Leekens heeft het leven van een voetbaltrainer weten te relativeren. Ondanks de triomfen op het veld zijn er belangrijkere zaken dan voetbal. “De overwinning op de Ieren was heerlijk”, zei hij zaterdag. “Maar tegelijkertijd waren mijn gedachten ergens anders. Ik mis hier iemand. Mijn dochter is hier, maar Arlette mijn vrouw ontbreekt.” Een jaar geleden werd ze getroffen door een herseninfarct. Na een comateuze periode wordt ze gehinderd door een hersenbeschadiging en is ze zich nauwelijks nog van iets bewust.

Leekens mag dan een man zijn met een sterke wil, ook hij wordt overmand door twijfels. Gisteren liet hij op de Belgische radio weten dat het nog allerminst zeker is dat hij als bondscoach naar het WK in Frankrijk gaat. “Ik kan mijn vrouw en mijn gezin niet zo lang alleen laten. Zij hebben me meer nodig dan het Belgische voetbal. Ik moet eerst met mijn dochter en intimi overleggen wat ik moet doen.”

Leekens vindt zwak getalenteerde mensen net zo belangrijk als royaal getalenteerde mensen. Hij hangt ook graag de clown uit om zijn relativeringsvermogen te benadrukken, maar vanbinnen is hij een bloedserieuze man. Het gaat hem om mentale kracht. Dankzij die eigenschap behaalden de Belgen in het verleden op grote toernooien opmerkelijke successen. Op het WK van 1986 werd België nog vierde, in '90 werd het na verlenging in de achtste finales door Engeland uitgeschakeld en in '94 in de achtste finales door Duitsland - in hetzelfde toernooi versloegen de Belgen zelfs de Nederlanders.

In tijden dat het voetbal in België wordt geassocieerd met tegenslagen als uittocht van talent, als kwaliteitsverlies en malversaties krijgt een triomf als die van de Rode Duivels op de Ieren een extra dimensie. Vandaar de ontlading na afloop van het duel met de Ieren. Voetbal is niet alleen aantrekkelijk op basis van kwaliteit, maar ook op basis van cultuur en traditie. Ierland is geen voetbalnatie, maar wel een land van hartstochtelijke voetbalfans. Ierland is er niet bij op het WK. Maar wie een ontmoeting tussen de verliezende Ierse supporters en de winnende Belgische supporters heeft ervaren, denkt met weemoed terug aan het broederlijke drinkgelag op de Grote Markt in Brussel. Een bruisende nacht waarin voetbal zowaar even vrede vond.

    • Guus van Holland