VS wijzen plan Irak af, crisis blijft onopgelost

BAGDAD / WASHINGTON, 17 NOV. De crisis tussen Irak en de Verenigde Naties is het afgelopen weekeinde niet dichter bij een oplossing gekomen. Irak, dat “niet uit is op een confrontatie met de Verenigde Staten”, heeft gisteren herhaald dat de wapeninspecteurs van de Verenigde Naties kunnen terugkeren, mits er minder Amerikanen onder hen zijn.

Alle inspecteurs vertrokken vorige week, nadat Bagdad de Amerikanen onder hen had uitgewezen. Maar Washington heeft het voorstel, dat een week geleden ook al werd geopperd, opnieuw afgewezen. Zijn positie, en vorige week ook die van de Veiligheidsraad van de VN, is dat Bagdad de samenstelling van de inspectieteams van UNSCOM niet kan dicteren. “Als u een duimbreed wijkt voor de Irakezen, zullen zij heel wat meer van u eisen”, aldus de functionaris.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, zei gisteren in het Golfgebied, waar zij steun probeerde te krijgen voor de Amerikaanse positie tegenover Irak, dat Washington Rusland en Frankrijk heeft benaderd in de speurtocht naar een diplomatieke oplossing van de crisis. “In onze inspanning om diplomatieke druk op te bouwen, kijken we naar de Russen en de Fransen wegens hun unieke vermogen om te communiceren met Saddam Hussein, om hen te overtuigen dat de enige uitweg een koerswijziging is.”

Hoge Amerikaanse functionarissen zeiden te verwachten dat Moskou op korte termijn in actie zou komen, maar noemden Frankrijks antwoord “minder zeker”. Rusland en Frankrijk hebben beide oude politieke banden en economische belangen in Irak. Beide hebben zich in de Veiligheidsraad al geruime tijd voorstander getoond van een soepeler behandeling van Irak, dat meer dan zeven jaar geleden, na de bezetting van Koeweit, aan een volledig handelsembargo werd onderworpen.

De derde man van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, onderminister Thomas Pickering, beschuldigde de presidenten van Rusland en Frankrijk er gisteren van gedeeltelijk verantwoordelijk te zijn voor de inmiddels 20 dagen oude crisis. “Ik geloof dat zij en de andere leden van de Veiligheidsraad die zich een paar weken geleden van stemming onthielden over een gevoelige resolutie, ten minste een bijdrage hebben geleverd”, zei hij in het CNN-televisieprogramma Late Edition. Volgens hem had hun relatief soepele lijn Saddam mogelijk aangemoedigd te denken dat “de eenheid van de Veiligheidsraad is weggevallen, dat hij de confrontatie kon aangaan met de Veiligheidsraad”.

Albright toonde zich gisteravond zeer tevreden over de antwoorden die zij in Qatar, Bahrein en Koeweit had gekregen voor de Amerikaanse stategie tegenover Saddam Hussein. Zij sprak van een “zeer solide steun” voor de koers van diplomatie gekoppeld aan de dreiging van militair geweld.

Pagina 5: Oppositie Irak wil geen geweld tegen Saddam

Een Amerikaanse functionaris die haar vergezelt, onderstreepte echter dat de VS de Golfstaten niet hebben gevraagd naar aanvullende faciliteiten voor de Amerikaanse strijdkrachten in het geval van militaire actie tegen Irak.

Tegelijkertijd lieten Bahrein en Koeweit publiekelijk weten tegenstander te zijn van militair geweld tegen Irak, hoewel de Koeweitse minister van Defensie de desbetreffende uitspraak van zijn collega voor Buitenlandse Zaken later afzwakte. Saoedi-Arabië, waar Albright de nacht doorbracht, heeft zwijgt nog over de crisis.

Ook diverse Iraakse oppositiegroepen in het buitenland verzetten zich vandaag tegen een militaire actie, hoewel zij zich tegenstander bleven noemen van Saddams regime. De shi'itische Al-Da'awa riep de Arabische en islamitische landen op “hun stem te verheffen tegen elke aanval gericht tegen het Iraakse volk”. De communistische partij wees erop dat “het ontwapende Iraakse volk dood en verderf door toedoen van het Amerikaanse militaire arsenaal tegemoet ziet”. Volgens haar “wenst het Iraakse volk het eind van het embargo en niet zijn verlenging”.

Saddam Hussein zelf zei gisteren “gelukkig” te zijn als het mogelijk zou zijn de crisis door dialoog tot een oplossing te brengen, waarbij de Veiligheidsraad “zijn verplichtingen jegens Irak zou vervullen”. Hij herinnerde daarbij aan de eis dat de Raad een strak tijdschema vaststelt voor opheffing van het embargo. (AFP, AP, Reuters)