Kwaaie rem

Donderdagavond, half negen. Vlucht SA 252 van Johannesburg naar Frankfurt hangt bijna in de lucht, het scherm in de cabine geeft een snelheid van tegen de 250 kilometer per uur aan. Maar dan: plotseling een krakend geluid, de Boeing-747 remt krachtig af en komt schokkend en krakend tot stilstand op de startbaan.

De gezagvoerder meldt ten overvloede een aborted take-off aan de passagiers, hij had het geluid ook gehoord. “Blijft u rustig, de technische dienst van SAA komt en dan is het mankement zo verholpen.' 'Zo' wordt een uur, één uur worden twee uren. De remmen van de machine, zijn, zo blijkt, vastgebrand, het toestel blokkeert de hoofdbaan, urenlang is er geen internationaal vliegverkeer mogelijk. De wielen van het vliegtuig moeten ter plekke worden vervangen en daarna wordt de Boeing weggesleept.

Volgende vertrektijd: acht uur 's morgens. 292 van de 293 passagiers brengen de nacht door in een hotel, ik slaap thuis in good-old 'Jo'burg' om de volgende morgen in het dagblad Beeld te lezen dat het vliegtuig last had van een kwaai remslag. Wat de reden van de noodstop was, blijft een mysterie.

Een week later, vlucht SA 397 is al 20 minuten onderweg van Johannesburg naar Kaapstad als het toestel ineens een scherpe draai naar links maakt. De gezagvoerder meldt dat zijn Boeing-737 een 'technisch probleem' heeft, één van de motoren krijgt veel minder brandstof dan de andere en terugkeer is, zo zegt hij, de enige oplossing.

Een mix van hilariteit en angst vult de cabine. In wolken van geroezemoes wisselen passagiers hun ervaringen uit over de SAA. “Mijn collega's hadden nog zo gezegd dat ik geen SAA moest vliegen”, zegt een ambtenaar uit Pretoria naast me. De ongesteldheid van de machine weerhoudt de purser er niet van zijn collecte voor het Rode Kruis - aangekondigd toen er nog geen vuiltje aan de lucht was - te houden. Even breekt de spanning in de cabine en vragen passagiers zich benauwd lachend af of ze misschien voor zichzelf collecteren.

Als de 737 even later weer veilig aan de grond staat laat captain Solen via de intercom niet na te vermelden dat het gewichtsverschil tussen de twee vleugels bij de landing 550 kilogram betrof. “De toegestane limiet bedraagt 560 kilo; indien we waren doorgevlogen naar Kaapstad was het verschil ongeveer 1.000 kilo geweest', voegt hij er droogjes aan toe. Welke consequenties dat had gehad laat hij in het midden.

SAA handelt daarna snel en weet alle passagiers op een volgende vlucht, met een Boeing 747, naar Kaapstad te krijgen. De woordvoerder van SAA, Leon Els, bezweert dat SAA geen hoger pechpercentage heeft dan andere luchtvaartmaatschappijen. “We hebben 650 vluchten per week; bij 0,8 procent doet zich een technisch probleem voor, dat is acceptabel', zegt Els, “dat u twee keer in korte tijd een mankement heeft gehad is puur toeval.”

    • Lolke van der Heide