Frits Bolkestein ontlokt kritiek met uitspraken

DEN HAAG, 17 NOV. Een opmerking van VVD-leider Bolkestein over het 'politieke onbenul' van D66-staatssecretaris Tommel is Bolkestein afgelopen weekeinde op kritiek komen te staan.

De VVD-leider zei in een gesprek met Ian Buruma, georganiseerd door Het Parool, dat Tommel “een politiek onbenul” is. Hij doelde op het vervullen van het vice-voorzitterschap door Tommel van de Vriendschapvereniging Nederland-DDR tot na de val van de Berlijnse Muur.

Bolkestein vindt dat oud-communisten te mild zijn behandeld. In tegenstelling tot voormalige sympathisanten van de Nazi's zouden zij nooit rekenschap hebben hoeven afleggen voor hun verleden. Hij heeft dit onderwerp twee jaar geleden al aan de orde gesteld, maar hij komt er op terug in zijn binnenkort te verschijnen boek Onverwerkt Verleden.

“Als Bolkestein doorgaat wordt hij precies wat hij niet wil zijn, de McCarthy van de Nederlandse politiek”, reageerde D66-minister en waarschijnlijke lijsttrekker Borst in een verwijzing naar de omstreden en rabiaat anti-communistische Amerikaanse senator uit de jaren vijftig. Tommel zelf wees erop dat de uitwisselingen tussen Nederlanders en Duitsers uit de DDR niet uitsloten dat er kritiek werd geuit op het DDR-regime.

Vice-premier Dijkstal, partijgenoot van Bolkestein, vond diens uitspraak “jammer”. Dijkstal kent Tommel als een “toegewijde en vakbekwame staatssecretaris”.

Opmerkelijk is dat Bolkesteins kwalificatie van Tommel kwam op dezelfde dag dat hij zich in deze krant beklaagde over de reacties op zijn uitspraken en de berichtgeving erover. De ontvangst van wát hij zegt wordt steeds meer gekleurd door het feit dat juist hij het zegt. “Hoe kan ik me daartegen verweren?”, vroeg hij in het Zaterdags Bijvoegsel.

Bolkesteins woordvoerder wees er vanmorgen op dat de kwalificatie 'politiek onbenul' niet sloeg op het functioneren van Tommel in het algemeen, maar alleen op diens “politiek onbenullige daad” om vice-voorzitter te zijn van de Vriendschapvereniging met de DDR. Volgens hem vindt Bolkestein het “jammer dat de aandacht wordt getrokken door de vorm van zijn kritiek - de kwalificatie 'politiek onbenul' - en niet door de inhoud”. De VVD-leider had zich echter niet in minder opvallende woorden willen uitdrukken: “Het is nu eenmaal zijn mening en hij heeft geen zin in zelfcensuur.”

Dat het onderwerp moeilijk ligt, merkte Bolkestein twee jaar geleden al. Toen heeft hij uiteindelijk zijn excuus moeten aanbieden aan oud-CPN'er Gijs Schreuders. Bolkestein had Schreuders genoemd als voorbeeld van een ex-communist die “weer volop aan de bak” komt “alsof er niets is gebeurd”. Schreuders bleek echter in 1992 een boek ('De man die faalde') te hebben geschreven waarin hij had afgerekend met zijn communistische verleden. Bolkestein had het boek niet gelezen.