Beatrix eert wijlen Anwar Sadat

KAIRO, 17 NOV. Met een kranslegging bij het grafmonument van de vermoorde oud-president Sadat, zijn koningin Beatrix en prins Claus vanmorgen begonnen aan hun dertigste staatsbezoek, dat aan Egypte.

Tijdens het begin van het bezoek vond in Luxor, in het zuiden van Egypte, een bloedige aanslag plaats op enkele toeristenbussen waarbij meer dan zestig vielen. Aan het begin van de middag werd niet verwacht dat de aanslag invloed zou hebben op het programma van het staatsbezoek.

Een functionaris van de Rijksvoorlichtingsdienst wees erop dat het initiatief hiervoor van de Egyptische gastheren moet komen. “Zolang deze de veiligheid van de koningin kunnen garanderen zal ook de koningin geen initiatief nemen tot wijzigingen van het programma.” Bovendien werd erop gewezen dat er voorzover bekend geen Nederlanders bij de aanslag zijn omgekomen. Ook is het programmaonderdeel met de grootste veiligheidsrisico's voor de Egyptische president, de ontvangst vanmorgen van koningin Beatrix op het presidentieel werkpaleis waarbij de nodige pers aanwezig was, al achter de rug. Aan het begin van de middag vond nog druk overleg plaats tussen de Egyptische en Nederlandse delegaties naar aanleiding van de aanslag.

Koningin en prins brengen het bezoek in het verlengde van twee eerdere bezoeken aan landen in Midden-Oosten: Jordanië (1994) en Israel (1995). Het bezoek aan Egypte is enkele malen verschoven, onder meer vanwege veiligheidsredenen. De Egyptische autoriteiten hebben steeds volgehouden islamitische fundamentalistische groeperingen die eerder bloedige aanslagen pleegden in het zuiden van het land, volledig onder controle te hebben. Niettemin is ervoor gekozen het koninklijk bezoek van tweeenenhalve dag te beperken tot plaatsen in en rond de Egyptische hoofdstad Kairo.

Het bezoek komt op een moment dat de situatie in het Midden-Oosten gespannen is door het conflict tussen Irak en de Verenigde Naties over de VN-inspecties van Iraakse fabrieken. De Egyptische president Mubarak die vanmorgen met zijn vrouw Suzanne, het koninklijk paar van het vliegveld heeft afgehaald, zou later op de dag over het conflict spreken met de Iraakse vice-president Tarik Aziz. Tussen de bedrijven door ontving Mubarak ook nog de president van Burkina Fasso. Naar verwachting zal minister Van Mierlo (Buitenlandse Zaken), die zoals gebruikelijk meereist met de koningin, over het conflict spreken met zijn Egyptische ambtgenoot Moussa.

Het is de eerste keer dat een Nederlands staatshoofd Egypte bezoekt. In tegenstelling tot eerdere staatsbezoeken zoals aan Indonesie en Zuid-Afrika, reist er dit keer geen handelsdelegatie mee. Met name in kringen van havenwerkgevers en van landbouw- en tuinbouwbedrijven was daarvoor wel belangstelling geuit. Volgens een woordvoerder van de Nederlandse ambassade in Kairo zou echter een meereizende handelsmissie “niet in overeenstemming zijn met de heersende opvattingen in Egypte over functie en betekenis van het staatshoofd”. Volgens hem is daarom “in goed overleg” tussen beide landen afgezien van het meesturen van een handelsdelegatie.

Later deze maand zal wel een omvangrijke handelsdelegatie onder leiding van minister Jorritsma (Verkeer en Waterstaat) naar Egypte reizen. Zij gaan de mogelijkheden onderzoeken voor het sluiten van contracten voor de aanleg van omvangrijke havenwerken in Port Said. De Egyptische regering wil van deze noordelijke havenstad een soort Rotterdam van het Midden-Oosten maken. Ook bestaat er in Egypte grote belangstelling voor de aanleg van moderne vervoerssystemen zoals light rail, die op dit moment in Nederland worden ontwikkeld. Enkele maanden later zal ook minister Ritzen (Onderwijs) een bezoek aan Egypte brengen.

Een tweede afwijking van andere staatsbezoeken is dat de koningin deze week geen 'contraprestatie' aan de Egyptische gastheer zal aanbieden. De Egyptenaren achtten een dergelijk contraprestatie, meestal in de vorm van een optreden van een Nederlands cultureel gezelschap, niet in overeenstemming met hun protocol.

Als kroonprinselijk paar bezochten Beatrix en Claus Egypte in 1976. Zij spraken destijds ook met, toen nog, vice-president Mubarak. Ook bezochten ze in 1976 de piramides van Gizeh, die voor woensdagmorgen op het programma staan. Verder is onder meer een bezoek aan het waterloopkundig onderzoeksinstituut aan de Nijldammen van El Qanater gepland. In het oorspronkelijke schema keert het koninklijk paar woensdagmiddag terug.