Feest in Leeuwarden

Natuurlijk werd er bij de opening van het internationale toernooi dat tot maandag in Leeuwarden wordt gespeeld ook over Waling Dijkstra gesproken. Als Friese schakers bijeen zijn, wordt er altijd gesproken over Waling Dijkstra, de Grote Beweger van het Friese schaakleven die in 1981 stierf.

De spreker vertelde dat een lid van de schaakclub Philidor zijn beklag had gedaan. In een ver verleden had hij zich door Waling laten overhalen om voor zestig jaar contributie vooruit te betalen. Hij schaakte eigenlijk nauwelijks, maar hij deed het voor Waling en voor de club. En nu was hij niet eens uitgenodigd voor de opening van het toernooi dat ter ere van het 150-jarig bestaan van Philidor werd gehouden. Hoe kon dat?

Fijntjes glimlachend opperde de spreker dat de reden van het verzuim zou kunnen zijn dat Waling indertijd vergeten was om de club op de hoogte te stellen van het bestaan van dit bijzondere clublid en de Friese schakers onder zijn gehoor verkneukelden zich, want zo kenden ze hun Waling.

Het geld zal ongetwijfeld voor een nobel schaakdoel bestemd zijn geweest en verder is het lang niet zeker of de spreker de waarheid sprak of het verhaal uit zijn duim zoog, maar dat deed er niet toe. Je zag ze denken, de Friese schakers, terwijl de gezichten oplichtten in mooie herinneringen: ja, zo was het, Waling had altijd slimmigheidjes.

In het boek dat dezer dagen uitkwam om het jubileum van de club te vieren, wordt door verschillende schrijvers herinnerd aan de teamopstellingen die Waling Dijkstra als captain van het eerste team maakte voor de wedstrijden tegen andere verenigingen. Hij had altijd twee of drie briefjes met verschillende opstellingen bij zich en die waren met haakjes en pijltjes zo chaotisch dat ze altijd voor verschillende uitleg vatbaar waren.

Eerst moest een blik op de opstelling van de tegenpartij worden geslagen. Dat mocht niet, maar bij thuiswedstrijden was de wedstrijdleider een lid van de eigen club, dus die kneep nog wel eens een oogje dicht. Dan werd er aan het eerste bord geloot om de kleur en vervolgens haalde Waling een van zijn opstellingen voor de dag en zeer vaak kwam het zo uit dat de Philidorspelers net de tegenstander en de kleur kregen waarom ze gevraagd hadden.

Winnen als het kan, als het echt niet anders kan dan remise, maar verliezen... nooit! Onder dit door Waling gemunte devies en dankzij zijn haakjes en pijltjes werd Philidor in 1967 kampioen van Nederland. In het jubileumboek wordt nu nog verondersteld dat Holland het de Friese boeren eigenlijk niet gunde, maar ik geloof niet dat dat waar is.

Nadat eerder dit jaar in Gouda en in Amsterdam feest is gevierd door 'de oudste schaakclub van Nederland' is het nu de beurt van Philidor Leeuwarden. Op de concurrerende oudste clubs van Nederland hebben de Leeuwarders het voordeel dat er niet aan getwijfeld kan worden dat er in 1847 een club is opgericht die 150 jaar dezelfde naam heeft gevoerd.

Uit het jubileumboek neem ik een partij over die Waling Dijkstra graag aan zijn vrienden liet zien. Hij werd gespeeld in een van de groepen van het Hoogovenstoernooi, Beverwijk 1960.

Wit Waling Dijkstra-zwart Godfried Bomans

1. c2-c4 e7-e5 2. Pb1-c3 f7-f5 3. e2-e3 Pg8-f6 4. g2-g3 c7-c6 5. Lf1-g2 d7-d5 6. c4xd5 c6xd5 7. d2-d4 e5-e4 8. Pg1-e2 Pb8-a6 Te bescheiden. Zwart stond goed genoeg om zich het kloeke 8...Pc6 te kunnen permitteren. 9. Dd1-b3 Pa6-c7 10. 0-0 b7-b6 11. Lc1-d2 Lc8-b7 12. a2-a4 Dd8-d7 13. a4-a5 b6-b5 14. Tf1-c1 Ta8-b8 15. Tc1-c2 Lf8-e7 16. Ta1-c1 Le7-d8 17. Pc3-a2 0-0 18. Ld2-b4 Tf8-f7 19. Db3-a3 Pf6-e8 20. Lb4-c5 Ld8-e7 21. Pa2-b4 Pc7-a6 22. Pb4-c6 Door zwarts schuchtere spel heeft wit het initiatief gekregen, maar deze zet is een vergissing. 22...Lb7xc6 23. Lc5xe7 b5-b4 Niet gezien. 24. Da3-a1 Lc6-b5 24...La4 won een kwaliteit of een pion. 25. Le7-c5 b4-b3 26. Tc2-d2 Lb5-c4 27. Da1-a3 Pe8-c7 28. Pe2-c3 Pc7-b5 29. Pc3xb5 Tb8xb5 30. Lg2-f1 Lc4xf1 31. Kg1xf1 Dd7-d8 32. Tc1-c3 Tf7-b7 33. Da3-a4 Tb5xa5 Laat ten onrechte de witte dame binnen. 34. Da4-c6 Pa6xc5 Hier was 34...Dd7 noodzakelijk. 35. d4xc5 Tb7-c7 36. Dc6-e6+ Kg8-h8 37. Td2xd5 Dd8-a8 38. Td5xf5 h7-h6 39. De6-d6 Tc7-c8 40. Tc3xb3 Tc8-d8 41. Dd6-c7 Ta5-a1+ 42. Kf1-g2 a7-a5 43. Tb3-b7 Td8-g8

44. Tf5-f7 44. Tf6 (dreigt 45. Txh6+) Kh7 45. Tf7 had meteen gewonnen. Nu lijkt zwart nog een tegenkansje te krijgen, maar het is niets. 44...Da8-a6 45. g3-g4 Da6-f1+ 46. Kg2-g3 Df1-g1+ 47. Kg3-h4 Dg1-g2 48. Tf7xg7 Dg2xf2+ 49. Kh4-h5 Zwart gaf op.

En dit is uit het toernooi dat nu in Leeuwarden aan de gang is. Gruwelijk tijdnooddrama, zoals vaak in de partijen van Friso Nijboer. De vlag van de zwartspeler viel het eerst, maar hij had het net gehaald en wit had een seconde daarvoor een vreselijke blunder gemaakt.

Wit Nijboer-zwart Delemarre

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 Lc8-f5 4. Pg1-f3 e7-e6 5. Lf1-e2 Pg8-e7 6. 0-0 Lf5-g6 7. c2-c3 Pb8-d7 8. Pf3-h4 c6-c5 9. Pb1-d2 Dd8-b6 10. Ph4xg6 h7xg6 11. Pd2-f3 c5xd4 12. c3xd4 Pd7-b8 13. b2-b4 Pe7-f5 14. g2-g4 Pf5-h4 15. Pf3xh4 Th8xh4 16. b4-b5 Het is duidelijk dat zwarts opening geen succes is geweest. Op de damevleugel is hij ingesnoerd en bij gebrek aan tegenspel zal hij op de koningsvleugel op den duur onder de voet gelopen worden. 16...a6 brengt geen verlichting wegens 17. a4 axb5 18. Lg5 gevolgd door 19. axb5 16...Pb8-d7 Terug dan maar weer naar dit ongelukkige veld. 17. Lc1-e3 Lf8-b4 18. Ta1-c1 Db6-d8 19. Dd1-a4 Lb4-a5 20. Kg1-g2 f7-f6 21. f2-f4 La5-b6 22. Le3-f2 Th4-h6 23. h2-h4 Ke8-f7 24. Tc1-c3 Th6-h8 25. Da4-b3 f6-f5 26. h4-h5 Pd7-f8 27. Tc3-h3 Kf7-g8 28. Tf1-h1 g6-g5 Wanhoop. Hij kon zijn koningsvleugel niet meer verdedigen. 29. g4xf5 e6xf5 30. Le2-f3 g5-g4 31. Lf3xd5+ Kg8-h7 32. Th3-c3 Dd8-d7 33. Ld5-f7 Misschien was 33. Lc4 gevolgd door d5 rechtlijniger, maar het maakt niet veel uit, wit staat totaal gewonnen. 33...Kh7-h6 34. Tc3-d3 Ta8-c8 35. Th1-d1 Tc8-c7 36. e5-e6 Dd7-d6 37. Lf2-g3 Pf8-h7 38. d4-d5 Ph7-f6 39. Db3-b2 Th8-c8 40. Db2-e5 Tc7-c2+

Eigenlijk meer dan zwart verdiende, dat hij nog een schaakje mocht geven. Dat hij er de partij ook nog mee wint is helemaal een wonder. 41. Td1-d2?? Hij had tijd om na te denken, maar hij wist het niet. Na 41. Kh1 was zwart uitgepraat. 41...Dd6-c5 Opeens is alles geheel anders. Zwart dreigt mat en op 42. Lf2 komt 42...Dxf2+ 42. De5-e1 Pf6-e4 43. e6-e7 Dc5xe7 44. Lf7-e6 Pe4xd2 45. Td3xd2 Lb6-a5 Ook dat nog. 46 Lg3-h4 La5xd2 Wit gaf op.

    • Hans Ree