Een oorlogsschip als energiecentrale

De 'Oeral', een oorlogsschip met twee kernreactoren aan boord, zal worden ingezet om de energiecrisis van Ruslands Verre Oosten te verlichten. Een berichtje van het persbureau ITAR-TASS van 5 november: “De autoriteiten van Vladivostok hebben besloten om de kernreactor die normaal de scheepsmotoren aandrijft, aan te sluiten op het elektriciteitsnet van de stad. Het vermogen van 171 megawatt kan in de energiebehoefte van 100.000 inwoners voorzien.”

De monstrueuze 'Oeral' met een 923-koppige bemanning is geen roestbak, rijp voor de sloop. In mei 1983 gleed de romp met een daverend geweld van de Baltika-werf in Leningrad. Vijf jaar later, toen de USSR zelf al water begon te maken, is de 'Oeral' officieel in gebruik genomen door de Sovjet-marine. De maiden-trip ging via de zuidelijke wateren, om Kaap de Goede Hoop, naar de Stille Oceaan. Het was de bedoeling dat het schip op een dok bij Bolsjoi Kamen, niet ver van Vladivostok, gevechtsklaar zou worden gemaakt. Maar daar is het nooit van gekomen; de eerste vaart van de 'Oeral' was ook de laatste.

Hoeveel duizenden mensen zouden er vergeefs het grootste deel van hun leven aan hebben gewerkt? Tekenaars, lassers, bewakingspersoneel van de werf? Hoeveel fossiele energie hebben de hoogovens opgeslorpt om het plaatstaal te walsen? De grijze kolos is ontworpen om 180 etmalen achtereen te varen zonder een haven aan te doen. De kerncentrale met een vermogen van 171 megawatt kan de oorlogsbodem met een snelheid van 21,6 knopen voortstuwen. Maar er is geen vijand meer, geen bestemming, en ook de 300 miljard roebel (100 miljoen gulden) om het schip af te bouwen ontbreken te enen male.

Al in 1991 schreef de militair jurist Valeri Boetov een brief aan de Russische president Jeltsin waarin hij zijn zwaarden-tot-ploegscharenproject toelichtte. Het Atoominstituut Krilova in St. Petersburg rekende het plan door en kwam tot de conclusie dat een uit de vaart genomen kernonderzeeër voor 3 miljoen dollar tot drijvende kerncentrale is om te bouwen. Kapitein-eerste-rang Smirnov van de Stille-Oceaanvloot meldde in 1995 “dat de gedachte meer en meer aanhangers vindt”. Bij wijze van proef heeft een nog dienstdoende kernonderzeeër vorig jaar de militaire nederzetting Severomorsk - aan de Barentszee - tijdelijk van stroom voorzien.

In Vladivostok trok als eerste de moderne, maar nutteloze 'Oeral' de aandacht, waarvan de kernreactor, anders dan die van de afgeschreven duikboten, nog niet is gedoofd. Volgens ITAR-TASS begint het conversiewerk begin volgend jaar. Bij gebleken succes zal ook de vloot van kernonderzeeërs aan een tweede, civiel leven beginnen.