Diplomatie zoekt uitweg; Spanning tussen VS en Irak loopt op

NEW YORK, 15 NOV. De spanning tussen de Verenigde Staten en Irak is verder opgelopen, nu Washington een extra vliegdekschip koers laat zetten naar de Golf. Maar Washington blijft zoeken naar een diplomatieke uitweg uit de crisis.

Bagdad bereidt zich op een mogelijke Amerikaanse aanval voor door mannen, vrouwen en kinderen aan te moedigen zich als menselijke schilden te verzamelen in en om paleizen, legerplaatsen en fabrieken.

Naar verwachting zal dit weekeinde opnieuw een Amerikaans U2-verkenningsvliegtuig van de Verenigde Naties een vlucht boven Iraaks grondgebied uitvoeren. Irak heeft gedreigd de U2 neer te schieten. Niettemin heeft Richard Butler, het hoofd van de VN-commissie die belast is met de opsporing en ontmanteling van Iraakse wapens voor massavernietiging (UNSCOM), opdracht gegeven de vluchten voort te zetten. De Amerikaanse minister van Defensie, William Cohen, zei gisteren dat een Iraakse aanval tegen een verkenningsvliegtuig onmiddellijk tot een militaire tegenactie zal leiden. “Bombardementen zijn een van de opties”, aldus Cohen.

[De Russische minister van Defensie, Igor Sergeyev, heeft inmiddels onderstreept dat er geen noodzaak is geweld te gebruiken om de crisis rond de uitwijzing van de Amerikaanse wapeninspecteurs op te lossen. Rusland heeft zich in de Veiligheidsraad, net als Frankrijk en China, steeds zeer terughoudend opgesteld met betrekking tot militaire actie tegen Irak.

Het Russische parlement, waarin communisten en nationalisten een meerderheid hebben, uitte gisteren begrip voor de uitwijzing van de Amerikanen door Irak. De Doema vindt dat Irak zich houdt aan alle eisen van de Verenigde Naties.]

President Clinton zei, eveneens gisteren, dat de crisis alleen opgelost kan worden als de Iraakse president Saddam Hussein niet langer kan dreigen met massavernietigingswapens. De verkenningsvluchten van de U2's zijn volgens Clinton extra belangrijk, nu de wapeninspecteurs op de grond Irak hebben verlaten. Gisteren trokken de VN alle inspecteurs terug, op een kleine staf na, omdat Bagdad de Amerikaanse leden van het inspectieteam het land uitzette. Clinton zei dat er geen sprake is van een herhaling van de Golfoorlog, omdat nu biologische en chemische wapens de veiligheid van de hele wereld bedreigen: “Het gaat nu om de veiligheid in de eentwintigste eeuw.”

Volgens de secretaris-generaal van de VN, Kofi Annan, worden er binnen twee dagen nieuwe maatregelen genomen om Irak te dwingen zich aan zijn verplichtingen te houden.

Pagina 5: Parijs slaat felle toon aan tegen 'koppig' Irak

De VS zullen “intensief samenwerken met onze bondgenoten en vrienden in de regio”, aldus de Amerikaanse president, “om te zorgen dat Irak zich neerlegt bij de wil van de wereldgemeenschap”. Clinton maakte duidelijk dat hij zoekt naar een diplomatieke oplossing van de crisis, maar dat hij tegelijkertijd militaire voorbereidingen treft voor “alle eventualiteiten”.

Het Amerikaanse vliegdekschip George Washington is vanuit de Middellandse Zee vertrokken naar de Golf, waar het zich over ongeveer een week zal voegen bij het Amerikaanse vliegdekschip Nimitz. Volgens het televisiestation CNN maakt het Pentagon zich ook op om F 117 Stealth-gevechtsvliegtuigen naar de regio te sturen. Gisteren werd al bekend dat ook Groot-Brittannië de militaire paraatheid opvoert. Zo is het Britse vliegdekschip Invincible op weg van het Caraïbisch gebied naar de Middellandse Zee. Tot zover onze correspondent.

De Franse president Chirac zei gisteren in een vraaggesprek de “koppigheid” van Irak te “betreuren”. “Het was duidelijk dat alle leden van de commissie (Chirac doelt op de wapeninspectieteams red.) solidair zouden zijn met de Amerikanen.”

Een woordvoerster van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat “de crisis ernstig is”. “Er is maar een oplossing: Irak moet de Veiligheidsraad gehoorzamen.” Deze harde toonzetting leidde tot speculaties dat Frankrijk zijn positie aan het herzien is en minder bereid is dan voorheen om het voor Irak op te nemen.

De Iraakse vice-premier Tareq Aziz was gisteren opnieuw in Parijs op doorreis naar Bagdad. Eerder deze week, toen Aziz op weg naar New York Parijs deed, sprak hij met de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Védrine. Volgens de woordvoerster heeft Aziz deze keer geen verzoek ingediend “om iemand te ontmoeten”. (AP, AFP, Reuters)