De ontgroening van de fiscale groenfondsen

('De ontgroening van de fiscale groenfondsen; een tussentijdse evaluatie van de regeling groenprojecten' door L.J.R. Scholtens. Universiteit van Amsterdam. telefoon: 020 - 525 4190. email: scholten@fee.uva.nl)

Belastingen hebben een grote invloed op het gedrag van burgers en bedrijven. Wanneer de winstbelasting in Nederland hoog is in vergelijking met andere landen, vestigen bedrijven zich over de grens. En een hoge Nederlandse vermogensbelasting leidt tot fiscale vluchtelingen die zich in België gaan wonen.

De overheid kan via belastingen de maatschappelijke ontwikkeling (bij)sturen. Met name de PvdA is sterk aan dit instrument gehecht. Als er naar de mening van de sociaal-democraten meer moet worden gespaard, komt er een spaarloonregeling. Voor het milieu worden milieuinvesteringen gestimuleerd door een premieregeling. Werkgevers die langdurig werklozen in dienst nemen, krijgen een korting op hun belastingaanslag.

In de zomer van 1994 creërden de toenmalige PvdA-Kamerleden Ad Melkert, Willem Vermeend en Koos van der Vaart een fiscale groenregeling. Het milieubeleid is er volgens hen mee gebaat wanneer particulieren investeren in groene projecten. Inmiddels kan men fiscaal vriendelijk investeren in onder meer windmolencentrales, pijnboomprojecten, sinaasappelplantages en teakhout.

De overheid lokt de particulier met een fiscale vrijstelling voor ontvangen rente en dividenden uit groene projecten. De regeling groenprojecten omvat natuurontwikkeling, bos- en landschapsbouw, biologische landbouw, projecten op het gebied van duurzame energie, woningbouwprojecten die voldoen aan de eis van duurzaam bouw. Een biologisch landbouwbedrijf of een windmolen kan door de regeling tegen een lagere rente worden gefinancierd.

Een groene instelling moet - om aanspraak te kunnen maken op de fiscale groenregeling - aan een aantal voorwaarden voldoen. Het fonds waarin de projecten worden ondergebracht, moet door de overheid erkend zijn als groenfonds.

Bovendien moeten de projecten van het fonds erkend zijn als groen projecten. De regeling schrijft voor dat de werkzaamheden van de groene kredietinstellingen of beleggingsinstellingen voor meer dan zeventig procent bestaan uit het verstrekken van kredieten aan of het beleggen van geld in projecten die van belang zijn voor bescherming van het milieu.

Niet bekend

De VVD-fractie in de Tweede Kamer vindt dat de fiscale wetgeving door “het najagen van op zichzelf lovenswaardige milieudoelstellingen” onnodig met “complexiteit en willekeur” wordt belast. Financieel woordvoerder Hans Hoogervorst schrijft dit in een reactie op het wetsvoorstel fiscale milieuversterking. Bij groen beleggen zijn bijvoorbeeld vijf ministeries betrokken.

De VVD wil van staatssecretaris Vermeend weten hoeveel de schatkist aan inkomsten is misgelopen door de groen projecten.

Het lijkt erop alsof de VVD paal en perk wil gaan stellen aan het zogenoemde instrumentalisme; het politieke 'speeltje' van de PvdA. De messen worden geslepen voor de openbare discussie over het belastingconcept voor de volgende eeuw.

    • Cees Banning
    • Aertjan Grotenhuis