Proeverij van oude fruitrassen; Vroeger was alles lekkerder

Fruitshow 'Verleden tot Heden'. Za 15 t/m ma 17 nov, 10-17u. Entree ƒ 5, kinderen tot 12 jr onder begeleiding gratis. Zalencentrum De Onderbouw, Juliana van Stolberglaan 5, Doesburg. Stichting Behoud en Bevordering Fruitcultuur, Postbus 83, 6980 AB Doesburg. Tel. 0313-473672. Na 18u: 479565.

Vroeger, toen we elke winter met onze tong aan de brugleuning vastvroren en 's zomers altijd onze voetzolen brandden aan de stenen van de strandboulevard, vroeger, toen moeder ons naar school stuurde met een geruite knapzak vol roggebrood, bellefleuren en jutteperen, toen smaakte alles lekkerder en anders. Vaak wordt beweerd dat fruit vroeger beter smaakte dan nu, maar in hoeverre die mening gekleurd is door nostalgie, is moeilijk te controleren.

Tenzij je die ouderwetse fruitrassen kunt proeven, zoals op de fruitshow 'Verleden tot Heden', in Doesburg, waar ongeveer 800 oude en nieuwe fruitrassen worden tentoongesteld. Daarvan kunt u er een paar honderd proeven. De oudste tentoongestelde appel is de 'Api étoilée', die al door de Romeinen werd geteeld en waar kraak noch smaak aan te ontdekken valt. De nieuwste is de 'Ecolette', die de winkels nog niet eens bereikt heeft en waarvan de smaak door de organisatoren voorzichtig als 'neutraal', een beetje als 'Elstar' omschreven wordt.

Ik ben in de loop der jaren regelmatig naar fruittentoonstellingen geweest en meestal sta je dan verlekkerd te kijken naar kunstig gestapelde piramides van glimmend gepoetste appels en peren, maar aanraken - laat staan proeven - is meestal verboden. Zo'n uitstalling is natuurlijk alleen al fascinerend door de eindeloze variatie in vorm en kleur, van de merkwaardig gedeukte Kantjesappel tot de bronsgroene Grauwe Hooilaars, maar toch voel je je gefrustreerd, als een aap die net niet bij een banaan kan.

Door al die oude fruitsoorten te proeven, wordt de mythe dat alles vroeger beter smaakte doorgeprikt. Ik citeer uit mijn proefnotities van vorig jaar: Zoete Campagner: Ruikt naar azijn! Stevig vruchtvlees. Zoet, met een moeilijk weg te slikken zure nasmaak. 'Zoete Ermgaard': Geel met een vrolijke rode blos. Leuk om te zien. Droog, melig en bitter. Lange en overheersende nasmaak van tannine. Beauty of Bath: Aardig om te zien. Platte vrucht, met aan de zonkant een felrode blos. Wasachtige schil. Klinkt hol bij kloppen. Sterke en frisse geur. Smaakt onverwacht zuur en bitter. Maar naast deze knorrige aantekeningen zijn er ook andere. Echteld Zoet: Onopvallend uiterlijk; middelgroot. Buitengewoon geurig. Droog vruchtvlees. Smaakt naar banaan. Heerlijke nasmaak. Zeeuwse Zoete Rauweling: Piepklein bronsgroen appeltje. Friszoet en sappig. Verslavend lekker.

Bij proeven en vergelijken blijkt dat de appels van vroeger niet allemaal beter smaken dan die van nu, maar dat er vroeger veel meer verschillende smaken waren. Tegenwoordig smaken bijna alle appels hetzelfde: neutraal. Daarbij komt dat een rijpe appel beter smaakt dan een onrijpe, maar dat de consument nooit een rijpe appel te zien krijgt; alle appels worden onrijp geplukt, omdat ze anders tijdens het transport te veel schade zouden oplopen. En een appel die aan de boom rijpt, smaakt anders dan een appel die op de fruitschaal mag narijpen. Zelfs de Golden Delicious, die - gekocht in de winkel - voornamelijk naar water smaakt, is wel degelijk genietbaar indien hij aan de boom tot volle rijping komt.

De conclusie dringt zich op: wie lekkere, of ouderwetse appels wil eten, zal de vruchtbomen in zijn eigen tuin moeten planten. Nu zijn het Sijden Hemdje, de Roomsche Griet, de Bloedpeer en de Dirkjespeer niet in elk tuincentrum verkrijgbaar, maar de Stichting Behoud en Bevordering Fruitcultuur, die de tentoonstelling organiseert, doet haar best om zoveel mogelijk ouderwetse fruitrassen voor de verkoop beschikbaar te hebben. Van de 1300 rassen die er in de museumtuin van de Stichting in Doesburg staan uitgeplant, zijn er ongeveer zevenhonderd in kleine aantallen en tegen redelijke prijzen te koop. Appels en peren vormen de hoofdmoot, maar ook mispels, kweeperen, kwetsen en mirabellen zijn verkrijgbaar, zodat de aanplant van een complete nostalgische boomgaard tot de mogelijkheden behoort.

    • Romke van de Kaa