Géén sluier in Tsjetsjenië

Tsjetsjenië is sinds vorige week een islamitische republiek. Maar of de Tsjetsjenen - moslims of niet - alle aspecten van die verandering accepteren is nog de vraag. Een vrouw met een sluier kan niemand zich er voorstellen.

ROTTERDAM, 13 NOV. President Aslan Maschadov van Tsjetsjenië riep een week geleden tijdens een bezoek aan Turkije spontaan de islamitische republiek uit. Op een receptie in Antalya zei de president: “We hebben onze onafhankelijkheid veroverd en we zetten een nieuw bestuur op. We worden een islamitische republiek. Ik verkondig hierbij aan de hele wereld: vanaf dit moment is Tsjetsjenië een islamitische republiek.”

Wat officiëler werd de Islamitische Republiek Tsjetsjenië afgelopen zaterdag uitgeroepen in een door vice-president Vacha Arsanov ondertekend decreet. In dat decreet werd de Tsjetsjeense vrouwen opgedragen zich voortaan volgens de normen van de islam te kleden en werden 's lands werkgevers verantwoordelijk gesteld voor de kleding van hun vrouwelijke werknemers. Een dag eerder was de produktie en verkoop van alcohol verboden. Producenten moeten voor 1 mei volgend jaar zijn overgeschakeld op non-alcoholische dranken en hun voorraad alcoholica in het buitenland hebben verkocht.

De Tsjetsjenen hebben inmiddels al bijna een jaar ervaring met sommige aspecten van de islamitische republiek. Op 1 januari van dit jaar traden islamitische rechtbanken in functie. In de eerste zaak, op 2 januari, werd een Tsjetsjeen veroordeeld tot de betaling van 63 kamelen aan de familie van een man die hij bij een verkeersongeluk had doodgereden. Het probleem was dat er in Tsjetsjenië geen kamelen zijn.

Uitgaande van het gegeven dat een kameel evenveel waard is als twee stieren en dat een stier in Tsjetsjenië vijfhonderd dollar kost, werd de veroordeelde als alternatief de betaling van een schadevergoeding van 63.000 dollar opgelegd. Omdat geen levende ziel in Tsjetsjenië over zo'n fortuin beschikt werd dat bedrag later verlaagd tot twee miljoen roebel, 360 dollar. Inmiddels wordt in Tsjetsjenië volop recht gesproken volgens de sharia. Dat leidde in september tot een felle botsing met Moskou, dat Tsjetsjenië onveranderlijk beschouwt als een deelrepubliek van Rusland en dat de Tsjetsjenen op hoge toon het recht ontzegde het islamitische recht in te voeren. De botsing werd geprovoceerd door de televisiebeelden van de executie van twee wegens moord ter dood veroordeelde Tsjetsjenen: ze werden in het openbaar op een plein in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny doodgeschoten door een vuurpeloton, bestaande uit familieleden van hun slachtoffer. De felle Russische protesten haalden evenwel niets uit: vice-president Arsanov antwoordde dat wat hem betreft de Russische leiding zich schuldig heeft gemaakt aan genocide in de Tsjetsjeense oorlog en zou moeten worden geëxecuteerd.

Rusland kan weinig doen aan de islamisering van Tsjetsjenië: dat land wordt door geen enkel ander land erkend, maar het is de facto onafhankelijk en de Russen hebben er niets te vertellen.

De vraag is evenwel of de islamisering door de Tsjetsjenen zelf wordt geaccepteerd. Er is niet of nauwelijks geprotesteerd tegen de invoering van het islamitische recht. Maar dat zou wel eens kunnen veranderen nu de regels straffer worden en vrouwen zich aan strikte kledingregels moeten houden. Volgens journalisten ter plaatse zijn de zaterdag afgekondigde kledingregels alom genegeerd: geen vrouw in Tsjetsjenië hult zich in de chador of draagt een sluier. Tsjetsjenië is een islamitisch land, maar het is ook een Kaukasisch land, met tradities en gebruiken die dateren van ver vóór de islamisering en die diep ingesleten zijn. Bovendien is het fundamentalisme de Tsjetsjenen vreemd.

Geen wonder dat men in Grozny nu toch is gaan klagen. Een correspondent van het Franse persbureau AFP citeerde Tsjetsjenen - mannen en vrouwen - die zeiden zich een vrouw met een sluier of een chador absoluut niet te kunnen voorstellen. Tsjetsjeense vrouwen hebben het gezicht nooit bedekt en zullen dat ook nu niet doen: “We zijn geen Arabieren.” Anderen klaagden dat het in 21 maanden van oorlog grondig verwoeste land wel andere problemen heeft dan de invoering van kledingregels voor vrouwen.

    • Peter Michielsen