De opmars van het Hollands casina

AMSTERDAM.Amsterdam en Rotterdam, Holland Casino's. “Ik zette eten voor 'm neer en toen ben ik gegaan.” Tussen blackjack, roulettetafels en speelautomaten is in de Holland casino's de derde emancipatiegolf, onopgemerkt, begonnen. Met elke woensdagavond Ladies Day wordt het laatste mannenbolwerk beslecht. Het casino als lakmoesproef van vrouwenemancipatie? “Ze denken dat je je hele huishoudgeld staat te vergokken.”

Tussen negen mannen aan een Amsterdamse pokertafel zit een blonde vrouw heldhaftig voorhoede te spelen. De Dolle Mina van de jaren negentig, hoewel genegeerd door de vrouwenbeweging. Voor dit gokkersterritorium halen feministen hun neus op. Vandaar dat de casino's zelf een positief actiebeleid hebben ingevoerd.

Reeds twee jaar is het woensdag Ladies Day in alle Holland casino's. Want dan is voetballen op tv. Kappers, modeshow-modellen en tiffanylampen-maaksters moeten de dames lokken.

“Dit is ons opstapspelletje”, zegt de Amsterdamse floormanager Ronald Roks. Hij houdt stil voor het 'big wheel', een soort rad van fortuin. Dames zetten hun fiches in op bankbiljetten van een tot honderd gulden. En dan wachten tot het balletje valt. “Zo worden ze vertrouwd gemaakt met het casino”, zegt floormanager Roks. “Hier lachen ze nog”. Kirren is een beter woord. Er klinken vreugdekreetjes. Na dit 'opstapspelletje' moeten vrouwen hun weg vinden naar poker- en Black Jacktafel. “Wij verkopen een illusie. De illusie tussen winst en verlies”, zegt Roks. Mannen wisten dat al.

Amsterdam lijkt verder in de casina-emancipatie dan Rotterdam. In de Maasstad zit Truus van Geest, moeder en grootmoeder op een barkruk. Ze erkent voorhoede te zijn. “Het is nog niet geaccepteerd dat vrouwen naar het casino gaan. Ze denken dat je je hele huishoudgeld staat te vergokken”.

“Je loopt tegen vooroordelen aan”, voegt haar vriendin Wil Nijland toe.

Van Geest: “Terwijl we hier puur voor de gezelligheid zijn. Ik heb net met twee gulden twintig gulden verdiend.” Ze vergelijkt het met roken. “Dat was emancipatie. Maar op straat durf ik het nog steeds niet. Dat is ordinair”.

In het Amsterdamse casino klinken andere geluiden. Twee blonde zussen uit Vinkeveen, met Black Jack 245 gulden gewonnen: “Met al die vrouwen achter de tafel voel je je zelfverzekerd. We zijn geen mutsen”. De oudste: “Vrouwen kunnen niet tegen hun verlies. Maar verder: sfeertje hier! Het casino is leuker dan de tv. Ze kunnen me er 's morgens neerzetten en 's avonds ophalen: ik blijf even fit. M'n man vindt 't niks. Maakt niet uit. Ik zette eten voor 'm neer en toen ben ik gegaan”.

Terwijl Holland Casino in Amsterdam een bescheiden stand met tiffany-lampen heeft neergezet, is in Rotterdam een catwalk aangelegd. Op klapstoeltjes wacht een overwegend vrouwelijk en wit publiek in Cinderella-schoen. In een kakafonie van klassiek en moderne klanken pronken magere meisjes met rode pruiken in verwarrende kostuums van een, naar verluidt, in Duitsland reeds doorgebroken modeontwerper. Het herinnert aan hoepelrokken, ruisende voile en corsetten met een avantgardistisch tintje: doorschijnende blouse, enorme splits in de rokken en onverwachte kleur- en stofcombinaties.

“Dat kan je niet strijken”. Als de show voorbij is, zetten de vrouwen hun eerste stapjes naar bar, gokautomaten en speeltafels.

Een vrouw heeft haar dochter meegenomen: “We zijn hier voor de modeshow, niet om te gokken. Daarvoor ben ik waarschijnlijk te Hollands en te kneuterig”.

“De gokautomaten zijn wel aardig”, zegt haar dochter. “Tweehonderd gulden wil ik best verspelen. Dat kost een avondje met m'n vrienden stappen ook”. Teleurgesteld: “Ik had het sjieker verwacht, en meer mooie mannen”.

Over kamerbreed tapijt, één trap hoger, gaan we naar het ultieme emancipatiedoel: de Black Jack-tafel. Als we bij de kassa arriveren, verwijst de kassière ons glashard naar de kassa in het roulette-gedeelte: “Want daar worden vijf gulden-fiches verkocht”. Op de Black Jackafdeling worden enkel fiches vanaf tien gulden verstrekt.

Sigarettenrook en schemer: enkel de speeltafels zijn verlicht. Een geheimzinnig cocon met beschaafde croupiers. In het gezelschap van overwegend Chinezen en Turken ontbreken de vrouwen - al is het Ladies Day. Een half uur later vertrekken wij met honderddertig gulden winst.

We zoeken het casino af. Pas dan vinden we ze: het publiek van de modeshow heeft de geautomatiseerde bingo ontdekt. Zwijgend turen zij naar automaten met schermpjes en nummers. Hetzelfde tafereel in Amsterdam. “Is Bingo niet leuker in een buurthuiszaaltje?”, vragen wij aan een Bingo-automatenspeelster. Ze kijkt geïrriteerd op. “Ik heb geen zin om daarop te antwoorden”, zegt ze.

Het Amsterdamse casino heeft een afgeschermd hoekje: de Circle Privée. Voor de duurdere gok. Hier zitten enkel heren. Aan de roulettetafel zet een eenzame Chinees vijfduizend gulden op rood in. Hij wint. De croupier krijgt honderd gulden fooi. Zelfs in Amsterdam is voor vrouwen de stap van Big Wheel naar Circle Privée een brug te ver.

Is het casino de ultieme lakmoesproef? Zal daar blijken hoe ver de emancipatie is? De Hunnen dobbelden met botjes en zetten onbeschaamd hun vrouwen in. “Er zit progressie in, maar we hebben nog geen overschot aan pokerende dames”, zegt floormanager Roks. Even later bestelt een VUT-ambtenaar een biertje. “Het moeilijkste is het naar huis rijden”, zegt hij. Maar er is hoop: zijn vrouw waagt nu de gok aan de Black Jacktafel. Een halfuur verstrijkt, de vrouw komt niet terug. De vutter staat abrupt op: “Even naar moeders kijken”.

    • Stella Braam