Pianoschool voor winnaars

Close-up: Jonge mensen... Het mirakel van Imola, Ned.1, 22.43-23.36u.

“Als hij op Mars had gewoond, was ik dus naar Mars gegaan.” Kernachtiger en vastberadener dan de 19-jarige Yoko Kikuchi haar voornemen te gaan studeren bij Franco Scala onder woorden brengt, kan nauwelijks. Kikuchi is vanuit Japan naar de Italiaanse stad Imola gekomen om haar pianospel te vervolmaken aan de piano-academie waarvan Franco Scala oprichter en directeur is. Van heinde en verre komen de leerlingen naar Imola. Wereldwijd geniet het instituut erkenning. Een enkeling vliegt vanuit New York of Moskou heen en weer voor een lesje; de meesten wonen er echter intern in de schitterende, kasteelachtige behuizing in het heuvellandschap nabij Bologna.

'Imola' is een academie voor winnaars. Het is een instituut waar slechts plaats is voor de super gemotiveerden onder de hyper getalenteerden. Klavierleeuwen als Lazar Berman of Louis Lortie doceren er; meesterpianisten van de toekomst studeren of studeerden er. Enrico Pace bijvoorbeeld, of Igor Roma - beiden winnaars van het prestigieuze Franz Liszt Pianoconcours dat om de paar jaar wordt gehouden in Utrecht. Mede door juist deze twee jeugdige geweldenaars van het klavier heeft Imola ook in ons land een magische klank gekregen.

AVRO-regisseur Pieter Varekamp bezocht voor zijn documentaire Het mirakel van Imola het beroemde piano-instituut en sprak er met docenten en leerlingen. Directeur Franco Scala zegt zich niet alleen te richten op de ontwikkeling van de musicus, maar nadrukkelijk ook op de musicus die als mens moet functioneren in de maatschappij. Dat er zelfs voor deze klavierwelpen niet steevast een roemrijke toekomst op het concertpodium in het verschiet ligt wordt dan ook onderkend, zij het meer in theorie dan in praktijk. Want concertpianist worden willen ze toch allemaal: de 21-jarige Anna Kravtchenko uit de Oekraïne of de 15-jarige Italiaan Sebastian Di Bin, de 21-jarige Vanessa Perez uit Venezuela of de evenoude Keren Hanan uit Israël.

“Deze academie is een mirakel”, zegt Hanan. Zoveel excellente studenten en zoveel goede docenten vind je nergens ter wereld binnen één instituut. Het is zogezegd een piano-universiteit, waar plaats is voor diepgaande discussie, meent de 17-jarige Italiaan Gianluca Cascioli. Enrico Pace, die hoewel al een tijdje is afgestudeerd op gezette naar Imola terugkeert om er zijn nieuwe stukken voor te spelen aan maëstro Scala, denkt dat het mirakel van Imola gelegen is in de combinatie van de fysieke en psychologische training die hij er heeft ondergaan.

De documentaire laat zien dat de leerlingen na slechts enkele maanden studie zelfs de allermoeilijkste pianoliteratuur weten uit te voeren. Voor Rachmaninovs Tweede en Derde Pianoconcert draaien de studenten hun hand bijvoorbeeld niet om. Technisch zijn zij die muziek inderdaad de baas, maar of zij er ook de noodzakelijke psychologische diepgang aan kunnen geven? Het is een vraag die tussen neus en lippen door wordt opgeworpen, maar die in de documentaire onbeantwoord blijft. En daarmee is eigenlijk ook de makke van de film genoemd. Varekamp heeft een aardig, zij het oppervlakkig sfeerportret van het instituut en zijn nijver studerende leerlingen gemaakt. Niet meer, niet minder. De antwoorden op de voor de hand liggende vragen worden op even voor de hand liggende wijze beantwoord. Wie geïnteresseerd is in de techniek van de jonge pianisten krijgt volop de gelegenheid de leerlingen op de handen te kijken, maar dat wordt op een gegeven ogenblik slaapverwekkend omdat de beelden steeds vanuit dezelfde camerapositie zijn genomen. Het mirakel van Imola wordt in deze documentaire niet ontrafeld.

    • Emile Wennekes