ING wil met Belgische BBL tweede thuismarkt in Europa

Vijf jaar geleden leed een bod van ING op BBL schipbreuk, vervolgens kwam ING ook niet aan bod bij een samenwerking met de Belgische Post en nu ligt er een nieuwe bieding.

AMSTERDAM, 12 NOV. Uitgerekend op Wapenstilstandsdag, de elfde van de elfde in België, moet een eind komen aan de loopgravenoorlog om de macht bij Bank Brussel Lambert, die zo'n 71 maanden heeft geduurd. ING kreeg gisteravond om half tien het groene licht van de toezichthouder op het Belgische bankwezen voor een bod van 9 miljard gulden op de BBL, de derde bank van België.

“Het was een beetje oudjaarsavond gevoel”, vertelt plaatsvervangend bestuursvoorzitter G. van der Lugt van ING. “Allemaal mensen die hier rondliepen en elkaar vroegen: hoe laat is het nu? Is het al halftien? Daarna mochten wij namelijk het nieuws zelf ook wereldkundig maken”. In Amerika en in Amsterdam werd toen nog in aandelen ING gehandeld, maar dat moest toen geschorst worden.

Toezeggingen van de grote aandeelhouders van BBL dat zij op de bieding zullen ingaan heeft ING niet, erkent Van der Lugt. Dikke mistflarden hingen vanochtend als een gordijntje om ING's hoofdkantoor in Amsterdam-Zuid, zoals de nevels ook al zes jaar om het 'BBL-dossier' hangen. “Het zal spannend worden, hoe zal iedere aandeelhouder individueel reageren? Het is een gevoelig dossier tussen beide landen en tussen beide instellingen. Wij willen ook niet steeds geconfronteerd worden met het BBL-dossier, zoals nu tijdens financiële presentaties voor beleggers daarover altijd weer vragen komen. Dat willen wij nu positief afronden.” Met uitzondering van bank en verzekeraar Amev, die in 1991 een succesvolle fusie met de Belgische verzekeraar AG smeedde, is België voor Nederlandse bedrijven het toneel van nederlagen. Amro zag haar baanbrekende fusiepoging met de Generale Bank in 1989 mislukken.

Vijf jaar geleden leed een bod van ING op BBL schipbreuk, vervolgens kwam ING ook niet aan bod bij een samenwerking met de Belgische Post en nu ligt er een nieuwe bieding, maar eentje met een magere overnamepremie voor de BBL-aandeelhouders. ING betaalt ruim vijf procent meer dan de laatste beurskoers van BBL.

De afgelopen maanden is de zeggenschap bij BBL de inzet geworden van steeds meer conflicterende belangen van internationale financiële krachtpatsers. In heel Europa gaan banken en verzekeraars binnen nationale grenzen samen, alleen België is het strijdtoneel van buitenlandse giganten. België is verworden tot een 'Land van Filialen', zoals dat in de Belgische media heet.

ING bezit zo'n 13 procent van de BBL-aandelen en kan een stemrecht van zelfs 20 procent uitoefenen. Het front van Belgische en internationale aandeelhouders daartegenover, dat het heft vijf jaar geleden vast in handen nam bij de BBL en voor krachtig winstherstel zorgde, raakte dit jaar steeds meer verbrokkeld. De fusie- en overnamegolf in de Europese financiële sector vormt nieuwe conglomeraten, maar laat de cohesie in oude allianties steeds harder kraken.

De Zwitserse verzekeraar Winterthur wil na de fusie met Credit Suisse van zijn aandelen af. De Franse verzekeringsgigant Axa, die via zijn Belgische filiaal Royal Belge bij BBL is betrokken, is niet zo gecharmeerd van de combinatie van bankieren en verzekeren die BBL, net als ING, voorstaat. En de Belgische aandeelhouders zelf maken een verdeelde indruk. De tekeningen voor een samensmelting van de BBL, de Generale Bank (nummer één in België) en Gemeentekrediet tot een 'Grote Belgische Bank' zijn gemaakt, maar het gebouw kwam er maar niet. ING lag dwars, klaagden verschillende Belgische financiële architecten. Standaardreactie van ING-voorzitter Jacobs: BBL is een prachtige belegging en wij willen ons aandelenbelang in een nieuwe bank op hetzelfde peil houden van tenminste 20 procent.

En dan is er de kernaandeelhouder van BBL, de onnavolgbare Waalse zakenman Albert Frère. Wil hij zijn BBL-aandelen nu wel of niet verkopen, en daarmee nieuwe investeringen doen in bijvoorbeeld de mediasector. ING heeft hem vorige week al geïnformeerd, vertelt Van der Lugt. “Wij hebben een goeie relatie met hem opgebouwd, zonder het overigens op alle punten met hem eens te zijn.” En hoe was zijn reactie? “Hij gaf geen reactie. Zou ik ook niet hebben gedaan in zijn situatie.”

Over vijf dagen komt het bod van ING formeel ter tafel in de raad van bestuur van BBL, een college dat vergelijkbaar is met een toezichthoudende raad van commissarissen in Nederland, maar dat ook een afspiegeling is van de machtigste aandeelhouders van de bank. Vanochtend gaf ING-bestuurder Holsboer, die ook in het BBL-bestuur zit, een presentatie aan de top van BBL over de inhoud van het bod.

Angst voor Nederlandse overheersing hoeven de toekomstige Belgische medewerkers, de BBL-directie en de BBL-klanten niet te hebben, zo maakt Van der Lugt duidelijk. ING is gewend om de zaken lokaal te doen, zonder dagelijkse bemoeienis vanuit het hoofdkantoor in Amsterdam. Voor België en de BBL komt een eigen, vijfde hokje in het organisatieschema, naast Nederland, de internationale particuliere activiteiten, de zaken- en kredietbank en het vermogensbeheer. “Wij zijn geen Amerikanen die in België een Amerikaan parachuteren.” De voorzitter van het BBL-directiecomité, M. Tilmant, zal als eerste buitenlander worden opgenomen in de raad van bestuur van ING. Verder wil ING “om de culturen te overbruggen” ook een commissaris uit België benoemen.

Wat maakt België nu zo interessant, dat ING daarvoor 9 miljard gulden op tafel legt. Voor kostenbesparingen hoeft ING het niet te doen, die zijn er nauwelijks. Het is de inlossing van de toezegging bij de fusie van NMB Postbank en Nationale-Nederlanden dat de groep een tweede thuismarkt in Europa zou zoeken. En net als bij die fusie staat inkomstengroei voorop, niet kostenreductie door vestigingen te sluiten.

ING is wel de afkorting van Internationale Nederlanden Groep, in de praktijk is de winst vooral een Nederlandse aangelegenheid: zestig procent van het resultaat wordt in eigen land verdiend. “We hebben eigenlijk veel te veel expertise om alleen tussen Heiligerlee en Zierikzee te gebruiken”, aldus Van der Lugt. Hij geeft hoog op van de extra activiteiten die via BBL in België ondernomen kunnen worden, zoals een telefoonbank, die gebaseerd is op het thuisbankieren concept van ING-dochter Postbank. En van de rol als bruggehoofd die BBL op zijn beurt kan spelen bij de penetratie van de Franse bankenmarkt. Frankrijk is, net als Duitsland, voor buitenlandse financiers een taaie, nauwelijks doordringbare, maar wel heel grote regionale bankenmarkt.

De ambitie van een tweede thuismarkt stond jarenlang op een laag pitje, maar eerder dit jaar gaf voorzitter Jacobs een signaal dat verandering in de lucht zat. De komst van de euro en de Europese Economische en Monetaire Unie dwingt financiële instellingen schaalgrootte (om te kunnen concurreren op de nieuwe, uniforme 'super' markt) te vinden, of juist specialisatie.

ING gaat voor groei. Op het kleurenschema met sterke en zwakke punten, wijst Van der Lugt aan waar de overnames dit jaar zijn gedaan. Eerst een Amerikaanse verzekeraar (Equitable of Iowa) om de verzwakkende ING-positie op die markt te stutten, daarna een Amerikaanse zakenbank (Furman Selz), die gekoppeld kon worden aan zakenbank ING Barings en nu BBL. Samen goed voor 15 miljard gulden, een bedrag dat in het Nederlandse bedrijfsleven zonder precedent is. “We doen niets meer dan ons lijstje afwerken”, stelt Van der Lugt. “Dit scenario hebben we eerder dit jaar geschetst, dus niemand kan verrast zijn.”

ING heeft sinds de fusie veel verdiend en ook veel gespaard en het geld voor nieuwe overnames is beschikbaar. Een “oorlogskas” van 6 miljard gulden blijft achter de hand. Dit jaar is het lijstje wel afgerond, maar uitsluiten doet de tweede man in het ING-bestuur niets. Geen week gaat voorbij of een zakenbank komt langs met een dik boek, waarin een aantrekkelijke overnamekandidaat wordt beschreven, ook al zit de deur dicht omdat de kandidaat niet in het schema past.

“Aanbiedingen worden als tandpasta onder onze deur door gespoten. De meeste horen we met gezonde tegenzin aan, maar natuurlijk blijven we ons wapenen voor een verenigd Europa. Bij sommige overnames is het nu of nooit en dat was bij BBL inderdaad ook het geval. Gelukkig kunnen wij met onze organisatie dergelijke overnames in een paar dagen regelen. Het is hier geen ping-pongclubje.”