'Strijd om top ECB verhoogt rente EMU'

ROTTERDAM, 11 NOV. Door de politieke strijd om wie de eerste president wordt van de Europese Centrale Bank dreigt een verminderd vertrouwen van beleggers in de onafhankelijkheid van de ECB. Dat kan leiden tot een hogere rente op de kapitaalmarkt.

Dat is de mening bij toonaangevende effectenbanken in Londen en Frankfurt. Zij vrezen dat als nationale belangen nu al overheersen bij de selectie van de bankpresident, die belangen later ook het monetaire beleid van de ECB kunnen aantasten. Vorige week lanceerde Frankrijk zijn bankpresident Trichet als kandidaat voor het eerste presidentschap van de ECB. Trichet werd daarbij tegenover de Nederlander Duisenberg gezet. Die is al president van het Europese Monetaire Instituut, de voorloper van de ECB, en leek onbedreigd president van de ECB in 1999 te worden. Nu nationale belangen de hoofdrol dreigen te gaan spelen bij de benoeming belooft dat volgens analisten weinig goeds voor de EMU. “Als de financiële markten er van overtuigd raken dat de ECB onder politieke invloed komt, dan zal dat leiden tot een hogere risicopremie op de obligatiemarkt,” zegt Jan Hatzius, analist in Frankfurt bij de effectenbank Goldman Sachs. De koers van obligaties is sterk gevoelig voor inflatieverwachtingen. Als de koersen dalen omdat beleggers het rentebeleid van de ECB niet vertrouwen, dan uit zich dit in een hogere effectieve rente op obligaties. Deze kapitaalmarktrente bepaalt de rente op langlopende leningen zoals hypotheken.

De effectenbank Salomon Brothers vreest voor de geloofwaardigheid van de ECB. “De leden van de raad van de ECB worden verondersteld zich te wijden aan de belangen van de EMU als geheel, en niet die van hun thuislanden. Een open politiek conflict over benoemingen bij de ECB doet twijfel rijzen over de onafhankelijkheid en toewijding van de bank, zeker als beleggers de uitkomst het benoemingsproces beschouwen als een vorm van koehandel die weinig goeds belooft voor het monetaire- en wisselkoersbeleid in de EMU.” Ook een analist van de Amerikaanse bank Morgan Stanley houdt desgevraagd rekening met een opwaartse druk op de rente. Hij gaat uit van een compromiskandidaat. “Al zou het wel heel ironisch zijn als het Antonio Fazio wordt (de president van de Italiaanse centrale bank, red.)” Ook Goldman Sachs gaat vooralsnog uit van een derde kandidaat.

Een tweede opwaarts rente-effect zou volgens deze bank snel voelbaar kunnen worden. Tussen mei volgend jaar, als de deelnemende landen aan de EMU worden gekozen, en 1 januari 1999 als de EMU van start gaat, zullen de Europese centrale banken gezamenlijk een rentebeleid moeten voeren zonder dat de ECB er al is. “Als de Bundesbank vreest dat de strijd om de ECB-president de besluitvorming in die periode verlamt, zal zij voor die tijd de Duitse rente sneller opschroeven.”

    • Maarten Schinkel