Nieuwe sociale wet is een wangedrocht

Geen wet gebiedt om een geëmotioneerde burger op een kille, afstandelijke wijze toe te spreken, aldus Cees Banning en Aertjan Grotenhuis in NRC Handelsblad van 1 november. Zij schreven dit naar aanleiding van een aan de Ombudsman voorgelegde klacht van een AOW-er, die een boete van 150 gulden had opgelegd gekregen omdat hij zijn samenwoning te laat had doorgegeven.

Niet de boete was voor de man aanleiding voor zijn klacht geweest. Nee, de gedachte dat hij als fraudeur gebrandmerkt stond was hem teveel. En kennelijk ook de beide journalisten. Zij hekelden bovendien de kille taal die door de overheid was gebruikt.

Toch richten de beide journalisten zich met hun verontwaardiging over de gebezigde taal en de gebleken denktrant tot de verkeerde. Sterker nog, de door hen gesignaleerde maatschappelijke kilte hoort bij het systeem.

Inderdaad, geen wet gebiedt het op een kille, afstandelijke wijze toespreken van een geëmotioneerde burger. Maar de uitvoerders van sociale-zekerheidswetten zijn sinds kort wel verplicht om iedereen die in de wirwar aan uitkeringsregels verdwaald raakt als fraudeur aan te merken en als zodanig te beboeten.

De gewraakte kilte is dan ook niet afkomstig van het uitvoeringsorgaan, maar van politiek Den Haag. Daar is enige tijd geleden door juristen het etiket informatiefraude bedacht voor ieder nalaten, om welke reden ook, om 'al hetgeen voor het recht op of de hoogte van de uitkering van belang kan zijn' te melden. Vervolgens is besloten dat de uitvoerder van de wetten voortaan iedere aldus tot crimineel gebrand-merkte burger moet beboeten met een bedrag dat kan variëren van een paar honderd tot enkele duizenden guldens.

Slechts in uitzonderlijke gevallen, waarin, zoals dat heet, 'iets bijzonders' aan de hand is, mag van deze ijzeren regel worden afgeweken.

Het was dan ook de wetgever die de nu in beeld gebrachte AOWer ten onrechte tot uitkeringsfraudeur verklaarde.

Eerstverantwoordelijken in deze zijn de politici die, op een moment dat zij beter hadden kunnen weten, deze regeling het licht hebben doen zien. En daarmee is de kiem gelegd voor het (zoveelste) onderzoeksrapport, dat over enkele jaren zonder twijfel weer 'wetenschappelijk' zal aantonen dat het aantal fraudeurs in ons land tot zorgwekkende hoogte is gestegen.

    • Mies Westerveld