Concerns vullen oorlogskas voor komst euro

Cash is king, lijkt het motto onder Nederlandse concerns. Een grote uitverkoop levert miljarden guldens op. Wat moeten zij met al dat geld in kas, dat nauwelijks rendement oplevert?

AMSTERDAM, 11 nov. De grote Nederlandse bedrijven hamsteren. Ze hamsteren geld. De een na de ander verkoopt voor miljarden guldens winstgevende dochterbedrijven of lucratieve participaties in andere ondernemingen. En speelt stilletjes Dagobert Duck.

KLM krijgt de komende jaren 2,2 miljard gulden in kas door de verkoop van zijn aandelen in partner Northwest, Philips ontvangt zo'n 3,5 miljard voor twee pakketten aandelen in een chipfabriek in Taiwan en de verkoop van zijn activiteiten in autoradio's aan het Duitse Mannesmann. Unilever zag enkele maanden terug al 15 miljard gulden bijgeschreven worden op zijn bankrekeningen toen de chemische divisie werd verkocht aan ICI, terwijl SHV tenminste enkele miljarden guldens verdient met de verkoop van de Europese Makro-winkels.

“Zij vullen de oorlogskassen vooruitlopend op de komst van de Euro. Concentratie blijft de name of the game”, vermoedt F. van Schaik, hoofd aandelenresearch van zakenbank ABN Amro Hoare Govett.

“Mijn eerste idee is dat zij geld apart zetten om over een paar maanden, als het fiscaal gemakkelijker wordt, hun eigen aandelen in te kopen”, denkt een professionele belegger met een internationale aandelenportefeuille. Zijn tweede reactie: er komen nog grotere overnames. Van Schaik:“De bedrijven gedragen zich als particulieren die eerst hun eigen huis verkopen, om vervolgens te zien waar zij een nieuw huis zullen kopen. In het verleden was het patroon juist andersom”. De volle kassen van Nederlandse bedrijven worden nog voller. Cash is king, maar hoe lang? De zucht naar contanten drukt op korte termijn het rendement van de aandeelhouders van de onderneming. Unilever verkocht zijn meest winstgevende divisie, om het geld vervolgens op deposito's bij banken te zetten waar het op zijn best half zo goed rendeert. Elsevier kreeg twee jaar geleden zo'n 900 miljoen gulden voor krantenuitgever Dagbladunie en had daarna zichtbaar moeite om het geld profijtelijk te investeren in zijn kernactiviteit hoogwaardige informatie. Vorige week meldde Elsevier dat ook de Britse publiekstijdschriften worden geveild. Geschatte opbrengst: 2,4 miljard gulden.

Het financiële beleid van de hamsteraars oogt paradoxaal, vindt Van Schaik. De traditionele economische leerboekjes en moderne pleitbezorgers van de belangen van beleggers zeggen dat een bedrijf juist de nodige schulden moet maken om sneller te groeien en zijn aandeelhouders meer rendement te bieden. Een bedrijf in een sector met een voorspelbare winstontwikkeling, zoals de voedingsmiddelen (Unilever), zou juist extra schulden moeten maken. Die kunnen zonder grote problemen worden terugbetaald door de stabiele inkomstenstroom. Door bankleningen op te nemen kan een bedrijf gemakkelijker expanderen (door overnames bijvoorbeeld), terwijl de betaalde rente op de schuldenlast fiscaal een aftrekpost is, zodat de fiscus meebetaalt.

Een bedrijf dat met de opbrengst van verkochte activiteiten zijn schulden juist verlaagt, zou de waarde van de onderneming voor de aandeelhouders, de door managers bijna verafgode shareholder value, vernietigen. “De beleggers op de beurs hebben daar anders over geoordeeld”, stelt van Schaik vast. “Als je kijkt naar de prestaties op de beurs van aandelen van KLM, Philips en Unilever, kun je niet zeggen dat aandeelhouders afkeurend hebben gereageerd.”

Verkopen ondernemers wellicht nu bezittingen om over een of twee jaar tegen lagere prijzen hun grote overnameslag te slaan? “Dat is een vorm van opportunistisch gedrag dat bij een of twee ondernemingen kan voorkomen, maar meer ook niet”, vindt de eerder genoemde belegger. “Het prijsniveau is nu niet onaantrekkelijk om activiteiten te verkopen”, erkent Van Schaik, “maar het geld kan een onderneming ook in de zak gaan branden”.

Met de zinderende maandagochtend vier weken geleden nog vers in het geheugen, toen achter elkaar vijf grote Europese overnames werden aangekondigd, lijkt het wachten nog slechts op een vervolg. “Als de rust op de financiële markten weer is teruggekeerd, gaat het feest verder”, zegt een belegger hoopvol. “Aan het eind van zo'n cyclus van alsmaar stijgende beurskoersen komen die overnames met kracht op gang”.

Steeds dieper dringt in het bedrijfsleven de opvatting 'ondernemen is overnemen' door. “De kwaliteit van je acquisitiebeleid zal op den duur misschien nog wel belangrijker worden dan de manier waarop je je business runt”, zegt KNP BT-topman F. De Wit deze mand in het blad Elan. KNP BT (verpakking, distributie) verkocht vorige maand voor zo'n 1,5 miljard gulden zijn papierdivisie. De vrijkomende financiële ruimte gebruikt KNP BT voor inkoop van eigen aandelen, schuldreductie en overnames in de twee kernsectoren distributie en verpakking.

Topmanagers die voor al het kasgeld niet snel genoeg een investering vinden, rest weinig anders dan aandelen van hun onderneming zelf inkopen. Wil dat attractief zijn, dan moet wel eerst de wet worden veranderd en daarvoor wordt al enige tijd onder leiding van Shell, Unilever en VNO-NCW een krachtige lobby gevoerd. Als een bedrijf zijn eigen aandelen inkoopt, daalt het aantal aandelen, maar de totale winst blijft op peil. De winst per aandeel, een kengetal waar de financiële wereld scherp op let, gaat omhoog, en dat is weer positief voor de beurskoers. Van Schaik:“Als dat er doorkomt hebben bedrijven geen argument meer om hun huidige financiële structuur te laten afwijken van de optimale structuur.”

    • Menno Tamminga