Optimisme in Tokio over klimaatakkoord

TOKIO, 10 NOV. Een kerngroep van twintig geïndustrialiseerde en ontwikkelingslanden is dit weekeinde na een informele ontmoeting in Tokio uiteengegaan, gematigd optimistisch over de mogelijkheden voor een akkoord over de aanpak van het broeikaseffect dat in december moet worden gesloten.

“Er zijn openlijk en constructief standpunten uitgewisseld over verwachtingen en mogelijke compromissen”, aldus de Japanse vice-minister van Buitenlandse Zaken, Masahiro Komura, op een persconferentie na afloop. Zijn collega Hiroki Oki, minister van Milieu, voegde er aan toe dat iedereen nu “zijn huiswerk” heeft voor de komende drie weken. Begin december moet tijdens een conferentie in Kyoto, Japan, een bindend akkoord worden gesloten over wereldwijde reducties in de uitstoot van gassen. De informele ministersbijeenkomst dit weekeinde komt kort nadat ambtelijk overleg in Bonn eind vorige maand was vastgelopen omdat de delegaties vooral bezig waren geweest “hun loopgraven uit te diepen”, aldus een deelnemer aan het onderhandelingsproces.

Er liggen verschillende voorstellen op tafel voor reducties van gasuitstoot, waarbij de Europese Unie en de Verenigde Staten de meest extreme posities innemen. De EU wil in 2010 komen tot een reductie van de uitstoot met 15 procent ten opzichte van het niveau van 1990, terwijl de VS de uitstoot in 2010 willen terugbrengen tot hetzelfde niveau als 1990, ofwel een reductie van de groei van de uitstoot sinds dat jaar, ruim acht procent. Maar percentages zijn nu nog niet aan de orde. Overeenstemming over een reductiepercentage is “het sluitstuk van de onderhandelingen in december”, aldus de Luxemburgse ambassadeur Gramegna vandaag. Luxemburg is momenteel voorzitter van de Europese Unie, die naast de individuele EU-lidstaten tevens partij is bij de in 1992 in Rio de Janeiro gesloten Framework Convention on Climate Change van de Verenigde Naties. Dit verdrag vormt de basis van de huidige onderhandelingen.

Er bestaat een groot aantal varianten om uiteindelijk tot een gezamenlijk percentage te kunnen komen. Zo bestaat er de mogelijkheid dat rijke landen de kans krijgen via investeringen in reductie-uitstoot in ontwikkelingslanden de resulterende reducties in dat andere land op hun eigen kredietstaat bij te schrijven. Ook is er een mogelijkheid van differentiatie in streefcijfers tussen verschillende landen, zoals de EU al hanteert bij de verdeling van de lasten van de 15 procent reductie over de eigen lidstaten. Verder is nog niet duidelijk welke gassen precies onder het akkoord gaan vallen. Al deze kwesties moeten de komende weken nog worden vastgesteld.

Verwarring heerste er dit weekeinde over de positie van de VS ten aanzien van deelname van de ontwikkelingslanden aan het toekomstige akkoord, vooral van snelle economische groeiers als China. De Amerikaanse onderhandelaar Timothy Wirth herhaalde tijdens de besprekingen dit weekeinde de recente uitspraak van president Clinton dat “de VS geen bindende verplichtingen op zich zullen nemen als niet ook belangrijke ontwikkelingslanden op een betekenisvolle manier aan het proces deelnemen”. Desondanks berichtten Japanse kranten gisterochtend op basis van Japanse bronnen dat de VS op de eerste dag zouden hebben ingestemd met het voorstel om ontwikkelingslanden buiten het akkoord te houden. Later op de dag gisteren deelde Japan mee dat dit een foutieve weergave was.

De ontwikkelingslanden zelf hebben “de geïndustrialiseerde landen verdomd goed duidelijk gemaakt dat die als eerste een stap moeten zetten”, zo zei een Nederlands delegatielid na afloop. De uitspraak 'de vervuiler betaalt' zou regelmatig zijn gevallen. Bovendien hebben de geïndustrialiseerde landen in 1992 zelf de taak op zich genomen als eerste een stap tot reductie van gasuitstoot te zetten. Een teken aan de wand was dit weekeinde bovendien dat de grootste ontwikkelingslanden, China en India, helemaal niet zijn komen opdagen, ook al waren ze wel uitgenodigd.

De verwachting is dat de informele top van het Asian Pacific Economic Cooperation (APEC) forum in Vancouver, Canada, eind deze maand, gebruikt zal worden voor verder overleg in de aanloop naar de klimaatconferentie van december. Deelnemers aan de APEC-top zijn onder anderen de Amerikaanse president Bill Clinton, de Chinese president Jiang Zemin en de Japanse premier Ryutaro Hashimoto.

    • Hans van der Lugt