Oostenrijk wil onder straf van Bernhard uit

WENEN, 10 NOV. Oostenrijk wil meer toneelstukken van Thomas Bernhard kunnen opvoeren. Daarom is een staatscommissie ingesteld die opnieuw het testament zal bestuderen van de acht jaar geleden overleden toneelschrijver.

Bernhard bepaalde in zijn testament dat alleen de stukken die al voor zijn dood in Oostenrijk werden gespeeld ook in toekomst opgevoerd mochten worden. Het overige werk was uitsluitend bedoeld voor het buitenland. Oostenrijk zucht inmiddels diep onder zijn testament. De schrijver, die met innige haat-liefde aan zijn vaderland was verbonden, heeft met zijn beschikking postuum wraak genomen.

Kanselier Viktor Klima, tevens minister van kunst en cultuur, heeft een commissie ingesteld van wetenschappers, juristen en ambtenaren. Zij hebben de opdracht te onderzoeken of ook Bernhards nieuwe stukken in Oostenrijk opgevoerd kunnen worden. Een half jaar geleden heeft Peter Fabian, halfbroer van de schrijver, laten weten de tijd er rijp voor te vinden. De beide uitgeverijen die rechten op Bernhards stukken hebben, de Oostenrijkse Residenzverlag en de Duitse uitgeverij Suhrkamp, hebben verheugd op deze ontwikkeling gereageerd. Oostenrijk zal ook een internationale, particuliere stichting in het leven roepen om het verzamelde werk van Bernhard te archiveren.

Claus Peymann, directeur van het Burgtheater, noemde de instelling van de staatscommissie 'ongelofelijk smakeloos'. Deze uitspraak is verrassend omdat Peymann meteen na Bernhards dood de testamentaire bepalingen graag had willen omzeilen. Hij heeft druk op Fabian uitgeoefend met het argument dat ook de Oostenrijkse schrijver en componist Max Brod zich niets van Kafka's testament heeft aangetrokken en het hem toevertrouwde materiaal niet vernietigd maar gepubliceerd heeft. En toen Fabian een half jaar geleden vond dat Oostenrijk nu wel genoeg was gestraft, was Peymann het nog roerend met hem eens. Het Burgtheater kon beslist niet langer zonder nieuwe Bernhard-opvoeringen, vertelde Peymann, die toen nog hoopte dat zijn contract verlengd zou worden. Nu vast staat dat hij in 1999 naar Berlijn vertrekt liet hij weten het vermakelijk te vinden dat Oostenrijk 'zijn tanden stuk bijt op een van zijn grootste zonen'.

Peymann, die diep is gegriefd omdat kanselier Klima zijn contract niet wilde verlengen, lijkt voortdurend op wraak te zinnen. Zo heeft hij gedreigd 'zijn mensen' mee naar Berlijn te nemen. De meeste van zijn acteurs houden zich echter op de vlakte. Schrijver en regisseur George Tabori heeft verklaard zeker niet mee te zullen gaan. “Ik ben er te oud voor,” zei hij.

    • Karin Jusek