Ondanks dreigementen Saddam; Geschut Irak laat U-2 ongemoeid

NEW YORK / BAGDAD, 10 NOV. Een Amerikaans U-2 verkenningsvliegtuig heeft vanochtend de inspectievluchten ten behoeve van de Verenigde Naties hoog boven Irak hervat. Het toestel werd ongemoeid gelaten door het Iraakse luchtafweergeschut, ondanks de dreigementen van Bagdad het 'spionagevliegtuig' neer te halen.

Bagdad meldde dat het toestel buiten het bereik van zijn luchtafweer was gebleven. Maar “onze luchtafweerbatterijen blijven altijd paraat”, aldus het officiële Iraakse radiostation. Vervolgens werd het Iraakse volkslied gespeeld. Duizenden hebben zaterdag in Bagdad geprotesteerd tegen de Verenigde Staten in een volgens diplomaten door het regime georkestreerde manifestatie.

Het was vanochtend onduidelijk of de Speciale Commissie van de VN (UNSCOM), die toeziet op de ontmanteling van de Iraakse massavernietigingswapens, voor vandaag nog meer verkenningsvluchten op het programma had staan. Volgens de Amerikaanse televisiezender CNN begeleidde een formatie Amerikaanse gevechtsvliegtuigen de U-2 om in het geval van een Iraakse aanval onmiddellijke vergeldingsacties te ondernemen. De Verenigde Staten hebben aangekondigd een aanval op een U-2 als oorlogsdaad te beschouwen.

Irak had de VN - zonder succes - gevraagd de vluchten van de U-2 op te schorten voor de duur van het bezoek dat vice-premier Tareq Aziz vandaag aan New York brengt om de Iraakse zaak bij de VN te bepleiten. De Veiligheidsraad van de VN buigt zich vanavond over maatregelen tegen Irak, dat twee weken geleden weigerde nog langer “de overheersende Amerikaanse betrokkenheid” bij UNSCOM, inclusief de U-2, te accepteren en dreigde Amerikaanse inspecteurs van de commissie uit te wijzen. Volgens Bagdad gebruiken de Verenigde Staten UNSCOM als middel om de zeven jaar oude VN-sancties tegen Irak voor onbeperkte termijn te continuëren.

Tareq Aziz ontmoette vandaag op weg naar New York in Parijs de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Hubert Védrine, die hem bezwoer de “onaanvaardbare” maatregelen tegen de Amerikaanse rol in UNSCOM in te trekken. Parijs heeft zich in de Veiligheidsraad bij diverse gelegenheden evenals Moskou en Peking soepeler opgesteld jegens Irak dan de VS en Groot-Brittannië. Maar in deze crisis trekken de leden van de Veiligheidsraad één lijn: Irak moet zich onthouden van elke actie die de activiteit van UNSCOM hindert. Volgens diplomatieke bronnen in de Jordaanse hoofdstad Amman wil Tareq Aziz in New York een aantal formules voorstellen om de Amerikaanse rol in UNSCOM te verminderen en die van de andere leden van de Veiligheidsraad versterken.

Pagina 4: Clinton: harde actie geboden tegen Irak

Tevens is Irak uit op een tijdschema voor opheffing van de sancties. Dan wil het terugkomen van uitwijzing van de Amerikaanse inspecteurs. Bij de VN wijst men echter op voorhand wijziging van de samenstelling van de inspectieteams van UNSCOM af.

De Veiligheidsraad praat vanavond over maatregelen om Irak tot de orde te roepen. De Amerikaanse president Clinton heeft opgeroepen tot “zeer krachtige en ondubbelzinnige actie”. Minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright eiste “de krachtigst mogelijke maatregelen”. De meerderheidsleider in de Amerikaanse Senaat, Trent Lott, verklaarde gisteren dat het Congres onmiddellijk alle steun zal geven voor militaire actie, ook al zouden andere landen daartegen zijn gekant. “Ik denk wel dat ze beter moeten zijn dan de vorige keer”, zei hij. “Het kan geen speldenprik zijn”, zoals vorig jaar september, “die in feite Saddam Hussein sterker maakte”.

Groot-Brittannië prefereert diplomatieke dwangmaatregelen, maar staat waarschijnlijk naast de VS als die tot een militaire actie zouden overgaan. Volgens de Britse krant Sunday Telegraph zijn er plannen voor deelneming van Britse Tornado-vliegtuigen aan een eventuele Amerikaanse luchtoperatie tegen Irak. Diverse andere leden van de Veiligheidsraad, waaronder Rusland en Frankrijk, hebben zich echter tegenstander van militaire actie getoond, ook al zijn zij het eens dat Irak de de Veiligheidsraad moet gehoorzamen.

President Saddam Hussein onderstreepte gisteren dat het Iraakse volk moet kiezen tussen “opoffering en slavernij”. In een onverzoenlijke verklaring na een bijeenkomst van de regerende Revolutionaire Commandoraad zei hij dat de Iraakse medewerking met de VN tot niets had geleid en ook tot niets kan leiden. “Niemand kan echter zeggen dat dit nieuwe pad (van confrontatie) tot niets zal leiden”. (Reuters, AFP, AP)