...en voor Zalm

Maar Zalm, zo riepen de buitenlandspecialisten nog eens in herinnering, had zich al vaker in Europa vergaloppeerd. Onlangs nog had de minister van Financiën tegenover zijn Europese collega's gedreigd de uitbreiding van de EU naar Oost-Europa tegen te houden als de nettobijdrage van Nederland aan Europa niet zou worden verlaagd.

Eerder had hij de zuidelijke landen tegen zich in het harnas gejaagd met de opmerking dat ze niet zo 'hysterisch' moesten proberen bij de monetaire unie te komen. “In Portugal kennen ze maar één Nederlandse minister, en dat is Gerrit Zalm”, aldus D66'er Van den Bos.

Hoofdartikelenschrijvers en columnisten lieten zich evenmin onbetuigd. 'Blunders schaden Duisenbergs kandidatuur Europese Bank', luidde een kop in het Algemeen Dagblad. 'Haagse ergernis over Trichet lachwekkend', aldus de Volkskrant. Menigeen bleek ineens te weten wat er de afgelopen twee jaar allemaal fout is gedaan: het oranjegevoel zou het beoordelingsvermogen fataal hebben beïnvloed, Duisenberg had zich onafhankelijker van de Bundesbank moeten opstellen, Buitenlandse Zaken had voor betere relaties met Frankrijk moeten zorgen.

In de buitenlandse reacties werd veel minder aandacht geschonken aan Nederlandse 'blunders'. Het ging daar over de bedoelingen van Parijs, de mogelijke reactie van Bonn en de hardheid van de Euro. Volgens prof. A. van Staden, directeur van het instituut Clingendael, valt het met die Nederlandse blunders ook wel mee. Hooguit leidt de hoogleraar “enige mate van naïviteit” af uit de verraste reacties van Nederlandse zijde. De Fransen proberen immers altijd hun mensen aan de top van internationale organisaties te krijgen? Het heeft Van Staden ook wel verbaasd dat Nederland zo vroeg zo openlijk op Duisenberg inzette. “De ervaring leert dat dit soort benoemingen pas op het laatste moment worden beslist. Ik kan me geen belangrijke internationale benoeming herinneren die twee jaar van tevoren al was geregeld.” Maar cruciale fouten zijn er niet gemaakt, zegt hij desgevraagd. Van Staden geldt als gezaghebbend figuur in de buitenlandspolitieke elite, maar in dit geval lijkt hij een dissident. In Den Haag vliegen de verwijten over en weer. En luid, heel luid, klinkt de roep om stille diplomatie.

    • Hans Nijenhuis