Wethouder Van der Giessen over heroïne-experiment: Verslaafde als patiënt gaan zien

Amsterdam bereidt zich al jaren voor op het experiment met vrije heroïneverstrekking. Behalve gratis heroïne biedt Amsterdam de verslaafden ook 'dagactiviteiten' aan.

AMSTERDAM, 8 NOV. Aan de ene kant van een glazen wand de verpleegkundigen, aan de andere kant onder een enorme afzuigkap de heroïnegebruikers. Zo zal de praktische uitvoering van het experiment met vrije heroïneverstrekking eruit zien. Amsterdam bereidt zich er al jaren op voor. De hoofdstad moet het experiment nu delen met het rivaliserende Rotterdam. De Amsterdamse wethouder Van der Giessen (Drugsbeleid) wil niet toegeven aan 'Ajax-Feyenoord-gevoelens'. “Het gaat om de verslaafde. Die moet men niet langer als loser, maar als patiënt zien, en heroïne niet als drugs maar als medicijn.”

Voor de eerste fase van het experiment zal in mei worden begonnen met het verstrekken van heroïne aan 25 gebruikers. Amsterdam heeft ongeveer zesduizend heroïneverslaafden, ongeveer vijfhonderd daarvan komen in aanmerking voor het experiment. Het zijn zwaar-verslaafden die zonder succes meerdere afkickprogramma's hebben doorlopen. Als zij baat hebben bij het experiment en geen extreme overlast in de buurt veroorzaken, zal het experiment waarschijnlijk worden voortgezet met 750 verslaafden. De eerste fase van het experiment kost de gemeente Amsterdam een miljoen gulden.

Waar kunnen de drugsverslaafden hun heroïne krijgen?

“Ik heb een pand van de GG en GD op het oog. Ik kan nog niet zeggen waar, omdat ik eerst de buurtbewoners wil informeren. Het liefst zou ik het experiment in de toekomst onderbrengen bij ziekenhuizen. Dat is voor de clienten minder stigmatiserend. Zo benadruk je dat je ze als patiënt in een medisch experiment ziet. Maar het is ook veel praktischer. In een ziekenhuis zit al een conciërge en er is 24-uursbewaking. Bovendien, stel dat er iets fout gaat, dan kan een cliënt als de wiedeweerga naar de polikliniek.”

De commissie die de minister heeft geadviseerd, ziet het experiment als zuiver medisch. Een eventuele afname van criminaliteit speelt geen rol.

“Als gemeenschapsgeld wordt aangesproken vind ik dat daarvan ook iets op straat merkbaar moet zijn. Buurtbewoners voelen weliswaar compassie voor die arme sloebers, maar willen ook rust op straat. Dat zal bij deze eerste fase van het experiment nog niet merkbaar zijn. Maar als je er 150 van de straat haalt, zal er beduidend minder verwervingscriminaliteit zijn. Dat mag best een rol spelen.”

Bestaat het risico dat de verslaafden de gratis heroïne op straat verhandelen?

“Uitgesloten. Ze moeten de heroïne ter plekke oproken of inspuiten. Daar staan verpleegkundigen met hun neus bovenop. Bovendien, een patiënt moet drie keer per dag terugkomen voor een onderhoudsdosis, tegen die tijd is hij er ook echt aan toe.”

Door verslaafden gratis heroïne te geven, raken ze 'werkloos'. Ze hebben ineens de hele dag niets meer te doen.

“Je moet ze ook dagactiviteiten aanbieden. Uit gesprekken met gebruikers weet ik dat ze die zelf ook heel graag willen. We hebben nu bijvoorbeeld al werkprojecten in kassen. Of ze schilderen raamkozijnen van HVO's (Huis voor Onbehuisden) en houden de omgeving van het pand schoon. Wat de deelnemers aan het experiment kunnen gaan doen, wil ik eerst met hen zelf bespreken. Ook de controlegroep moet natuurlijk kunnen deelnemen aan dagactiviteiten.”

Heroïne gebruiken is voor verslaafden ook een sociale aangelegenheid. Hoe weet u dat ze niet ook heroïne of andere drugs bij gebruiken?

“Met urinetesten kunnen we dat achterhalen. We weten dat iedereen bijgebruikt. Maar eenzelfde experiment in Zwitserland heeft laten zien dat het bijgebruik van andere opiaten afnam.”

Wat gebeurt er met de verslaafden na drie maanden gratis heroïnegebruik?

“Dan moeten we het experiment meteen voortzetten. Het is onaanvaardbaar om zo maar opeens te stoppen. Mocht het onverhoopt het geval zijn dat het experiment verkeerd uitpakt, dan moet je de verstrekking langzaam afbouwen. Maar dat zal niet gebeuren.”