Personeel: deel fabriek Emmen openhouden

Tapijtgarenfabriek Allied Signal Carpet Fibers in Emmen sluit over zes maanden zijn deuren, waardoor 310 mensen hun baan verliezen. De bonden en ondernemingsraad leggen zich niet neer bij een algehele sluiting.

EMMEN, 8 NOV. In het laatste nummer van bedrijfsblad Across schrijft president Larry Bossidy dat Allied Signal een “onderneming van wereldklasse” moet worden, “succesvol en uitmuntend in alles wat wij ondernemen.” Het 'Bericht van de President' klinkt extra wrang nu het personeel woensdag te horen kreeg dat de tapijtgarenfabriek in Emmen binnen zes maanden definitief zijn poorten sluit.

“Mooie kreten, maar je doet er niets mee”, zegt voorzitter H. Kerkdijk (56) van de ondernemingsraad. Hij is 34 jaar allround tapijtgarenbewerker en hoorde eergisteren op zijn 37ste trouwdag dat hij de komende jaren wellicht als WW'er zal doorbrengen. De aangekondigde sluiting van de fabriek is natuurlijk een fikse domper, stelt Kerkdijk, maar wel een die hij zag aankomen. “Het ging de laatste jaren niet echt goed. We draaiden met verlies.”

Kerkdijk zit twee dagen met OR-medewerkers in Almelo voor een geplande cursus, maar de gesprekken gaan vooral over de mogelijkheid een deel van Allied Signal Carpet Fibers overeind te houden. De afdeling 'Nabewerking' van hoogwaardig garen draait namelijk al jaren met winst. “Met de directie willen we overleggen of de productie daarvan in stand kan blijven. We leggen ons niet op voorhand neer bij een algehele sluiting”, zegt Kerkdijk. Ook de vakbonden willen zich inzetten voor het openhouden van de winstgevende poot. Volgens districtbestuurder H. Pol van de Industriebond FNV zouden in dat geval 150 van de 310 werknemers aan het werk kunnen blijven. Het gemeentebestuur van Emmen wil met de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) en het Ministerie van Economische Zaken een reddingsplan opzetten. Volgens wethouder G. Evenhuis van Emmen is sluiting van het bedrijf een “groot sociaal probleem”.

Pol is van oordeel dat het besluit te investeren in een Unitone-machine uiteindelijk de molensteen om de nek van Allied Signal is geworden. Toen het Amerikaanse concern de tapijtgarenfabriek in 1993 overnam van Akzo werd 35 miljoen geïnvesteerd in onder meer moderne machines. Pol: “Er werd toen besloten met die machine ook bulkgaren te fabriceren, tegen een lage prijs. Dat leek in eerste instantie een goede aanvulling op de kleinschalige nabewerking van hoogwaardig garen. Maar het tegendeel bleek het geval. De bulkafdeling draaide alleen met verlies.” Kerkdijk vindt dat de directie toen een verkeerde inschatting heeft gemaakt. “De unitone heeft het bedrijf opgevreten. Maar ja, het is typisch Amerikaans, alles moet big zijn.” Door de lage dollarkoers bleek het volgens Kerkdijk aantrekkelijker om grote hoeveelheden garen uit de Verenigde Staten in te voeren. “Door die goedkope import moest de Unitone andere soorten garens maken, maar dat werd nooit renderend”, constateert hij.

Het sluiten van de fabriek moet volgens directeur K. Wiese hoofdzakelijk worden toegeschreven aan de overcapaciteit op de markt, die twee jaar geleden inzette en zestig procent bedraagt. Allied Signal heeft een marktaandeel van 8 à 9 procent, terwijl nieuwe concurrenten als Domo in België en Vilartois in Frankrijk inmiddels een aandeel van 40 à 50 procent veroverd hebben. Zij konden daarin slagen door onder de prijzen van de Emmense fabriek te gaan zitten, stelt Wiese. “Omdat wij onze klanten niet wilden verliezen, is ons prijsniveau ook gedaald. Iedereen probeert zijn spullen te verkopen en de prijs zakt tak, tak, tak”, zegt hij, met de vingers tikkend op tafel. De prijzen van witte garens zijn de laatste drie jaar met dertig procent gedaald. Wiese: “Dan zou je om dat te compenseren de kosten met meer dan dertig procent moeten kunnen drukken. Dat lukte ons niet.”

Een andere oorzaak is de minder florissante economische situatie in landen als Frankrijk, Duitsland en België, zegt Wiese. Allied Signal voert driekwart van zijn productie uit. “Maar de vraag naar tapijt is in Europa met een zesde gedaald. Mensen denken: ach, we wachten even met de aankoop van een nieuw tapijt. Het oude kan nog wel even mee.”

Sinds 1995 is getracht het tij te keren, aldus Wiese. “We hebben investeringen gedaan, de efficiency verbeterd en kostenbesparingen doorgevoerd om een beter bedrijfsresultaat te boeken. Maar daarin zijn we niet geslaagd.” Allied Signal leed de afgelopen twee jaar “miljoenen” verlies, aldus Wiese. De laatste zes maanden werd koortsachtig gezocht naar een oplossing. “We hebben allerlei opties bekeken, in afgeslankte vorm verdergaan, samen werken met anderen. Maar helaas bleek uit berekeningen dat dit niet tot een positief resultaat zou leiden.”

Wiese wil met de vakbonden overleggen over een goed sociaal plan. “Dit zijn moeilijke tijden voor ons personeel. We willen ze helpen bij het zoeken naar ander werk en eventueel aanvulling geven op hun uitkering.” Kerkdijk ziet het somber in voor de grote groep veertigers en vijftigers veelal ongeschoold personeel. “Voor hun is dit een ramp.”

De sluiting van Allied Signal, in 1965 geopend als AKU (Algemene Kunstzijde Unie) zal ook gevolgen hebben voor de locatie van Akzo Nobel in Emmen. Allied Singal was van 1969 tot 1993 eigendom van Akzo. Het chemieconcern leverde halfproducten aan Allied Signal. Dit jaar heeft Akzo haar vroegere zusterbedrijf ook tijdelijk goedkoop garen geleverd. Directeur R. Sjouke van Akzo Nobel: “We wilden ze door een moeilijke periode helpen, ook in ons eigen belang.” Het gebaar van goede wil heeft niet mogen baten. Voor Akzo Nobel Emmen leidt sluiting van Allied Signal Carpet Fiber tot het verlies van enkele tientallen banen.

    • Karin de Mik