Bre-X failliet na rol goudzwendel

CALGARY, 8 NOV. Bre-X is failliet. Het exploratiebedrijf in de Canadese stad Calgary, dat dit voorjaar centraal stond in de grootste goudzwendel uit de geschiedenis, is onder toezicht geplaatst van een onafhankelijke curator.

Een rechtbank in de Canadese deelstaat Alberta beschikte dat de schamele overgebleven waarde van het voormalige miljardenbedrijf - ongeveer vijf miljoen Canadese dollar - nu kan worden blootgesteld aan schadeclaims van gedupeerde aandeelhouders. Bre-X verkeerde onder rechtsbescherming tegen haar schuldeisers sinds de waarde van het aandelenpakket van het bedrijf in mei instortte van 6 miljard Canadese dollar (ruim 8 miljard gulden) tot zo goed als niets. Dit gebeurde toen de Busang-mijn in Indonesië, aangeprezen als de grootste goudvondst uit de geschiedenis, een vervalsing bleek. Bij afwezigheid van een reorganisatieplan legde de rechter vorige maand uiteindelijk beslag op de boedel van Bre-X.

Duizenden investeerders uit Canada en de Verenigde Staten, die de koers van het aandelenpakket van Bre-X op basis van goudkoorts rond het Busang-project gestaag hadden opgestuwd, verloren bij de val van de onderneming hun beleggingen. Honderden van hen zijn inmiddels betrokken bij ongeveer twaalf op handen zijnde rechtszaken tegen het bedrijf en zijn bestuurders. Directieleden en andere medewerkers van Bre-X hebben bij elkaar naar schatting 140 miljoen dollar verdiend aan handel in aandelen. Een faillissementsregeling voor de zusteronderneming van Bre-X, het wat kapitaalkrachtigere Bresea, is door de rechter een maand opgeschort. David Walsh, president van beide bedrijven en een van de hoofdrolspelers in de eindeloze intrige rond de goudzwendel, wil Bresea op de been houden met een reorganisatieplan, waarbij het zou worden omgevormd tot een oliebedrijf in Alberta. Bresea huist in hetzelfde pand in Calgary als Bre-X, en heeft dezelfde werknemers.

Een groot aantal aandeelhouders van Bre-X is tegen het plan van Walsh. Zij willen dat ook het kapitaal van Bresea, ter waarde van ongeveer 26 miljoen dollar, wordt geliquideerd voor verdeling onder aandeelhouders van Bre-X.

Aandeelhouders waren eerder op soortgelijke wijze ontstemd over het slinken van het overgebleven kapitaal van Bre-X. In de vijf maanden na de val van het bedrijf heeft het ruim 7 miljoen dollar uitgegeven, waaronder 2,5 miljoen dollar aan een onderzoek naar de toedracht van de zwendel. In de conclusies werd vorige maand Michael de Guzman aangewezen als het brein achter de fraude. De Guzman was hoofdgeoloog van het Busang-project. In maart, kort voor de ontdekking van het bedrog, kwam hij om bij een val uit een helikopter boven het Indonesische oerwoud. Aangenomen wordt dat hij zelfmoord pleegde.

Volgens Forensic Investigative Associates (FIA), dat het onderzoek in opdracht van Bre-X uitvoerde, gaf De Guzman ruim drie jaar lang leiding aan een operatie waarbij goud van buitenaf werd toegevoegd aan de bodemmonsters uit het Busang-gebied.

De rol van John Felderhof, de voormalige chef exploratie van Bre-X op het Busang-terrein, in de zwendel staat volgens FIA nog niet vast. Felderhof deed begin dit jaar de hoogste schatting van de omvang van de goudvoorraad, 200 miljoen troy ounce.