Veertig jaar apen op tv

Alina Fernández: Alina. Het verhaal van de rebelse dochter van Fidel Castro. Forum, 240 blz. ƒ 29,90

Op het in oktober gehouden vijfde congres van de Communistische Partij van Cuba ontzenuwde Fidel Castro alle geruchten dat hij niet meer tot langdurig spreken in staat zou zijn. Hij stak een van zijn beruchte redevoeringen af, zes uur en drie kwartier lang. Diep van binnen zouden de meeste toehoorders waarschijnlijk liever deze tijd hebben benut om de kort tevoren verschenen memoires te lezen van Fidels dochter Alina. Politiek volstrekt fout natuurlijk, die memoires, maar wel aanzienlijk spannender.

Bovendien, zo zullen ook veel van de getrouwen wel eens denken onder het aanhoren van wéér een preek, uiteindelijk in elk geval niet minder vreemd aan de werkelijkheid dan de officiële versie van het Cubaanse leven zoals Fidel en de zijnen die nog immer presenteren. Alina Fernández spreekt over hetzelfde Cuba en dezelfde mengeling van communisme en nationalisme als haar vader - maar het lijken twee volstrekt verschillende werelden. Alina is dan ook uitgeweken naar Miami en een fervent bestrijder van haar vader en de erfenis die hij zijn land liet. En haar boek is op Cuba uiteraard niet te koop.

Publiciteit en afzet verzekerd voor dit boek, temeer daar Alina een aantrekkelijke vrouw is, die zelfs nog een blauwe maandag als 'rebels' fotomodel werkte. Maar Alina is alleszins lezenswaardig. Het boek ontleent een zekere kracht aan een onvermijdelijke en schaamteloze eenzijdigheid, gecombineerd met een openhartige toon, waaruit de terugkerende frustraties en eenzaamheid luid doorklinken. Het komt de geloofwaardigheid van het boek zeer ten goede dat Fernández geen moment verbloemt dat zij, net als haar voor Fidel gevallen moeder én net als haar vader zelf, een typisch kind is van de Cubaanse bourgeoisie, die zich nooit zou verzoenen met het verlies van haar vele privileges. Inmiddels leidde Alina onder de revolutie een allesbehalve rimpelloos leven, getekend door een onvoorspelbare en megalomane vader die haar pas op haar tiende op de hoogte stelde van zijn vaderschap, een al te zeer van Fidel afhankelijke moeder, een reeks eigen huwelijken, groeiende problemen met de staat en dus met el lider máximo, en tenslotte haar vlucht, in 1993, uit Cuba. De memoires hebben iets van een avonturenroman, die in ieder geval in schril contrast staat tot de door haar gehekelde saaiheid van het revolutionaire Cuba.

Alina is een goed leesbaar boek, al is de stijl een enkele keer afschuwelijk gekunsteld: 'Deze tropische hetaere schonk hem (de Britse zeerover Morgan, op zoek naar zijn deel van Cuba) met het apoplectische gehijg van haar orgasmes het geheim van een verborgen vallei, die nu nog steeds niet is geëxploreerd.' Meestal echter weet Fernández haar poging deze memoires ook een literaire waarde te geven in gelukkiger banen te leiden.

Het resultaat is een verhaal dat niet alleen een voorspelbaar ontluisterend beeld geeft van Fidel en zijn revolutie, maar ook soms ontroerende inkijkjes geeft in het gevoelsleven van zijn dochter, die al maar verbitterder werd. Zelfs, suggereert zij, nog vóór zij erachter kwam dat Fidel haar vader was. Op haar derde al, om precies te zijn, met de overwinning van Fidel. Het was afgelopen met de Amerikaanse kinderseries op de televisie, en met nog veel meer. 'Op een ochtend werd alles verpest. Het was januari 1959 en wat ik zag was het Zegevieren van de Revolutie. De Revolutie zou dagenlang zegevieren, totdat de belangrijkste aap ergens aankwam en stil bleef staan om te gaan praten. Hij praatte heel erg veel. Tot hij schor was. Dagobert Duck, zijn neefjes en Mickey Mouse vertrokken voorgoed en daarna waren er alleen nog maar harige mannen op de tv. Veertig jaar lang!'

    • Gert Oostindie