Liefhebberen met De Avonden

Guus van Bladel: Rondom Reve. Van Buuren, 95 blz. ƒ 19,90 Hans Hafkamp: Ik haat Amsterdam... Amsterdam is een gedoemde stad. Bas Lubberhuizen, 95 blz. ƒ 22,50 Mirjam Rotenstreich: Over den titel dienen wij ons geen zorgen te maken. De Bezige Bij, 76 blz. ƒ 32,50 Piet van Winden: Zelf Reve Verzamelen. AioloZ, 80 blz. ƒ 25,-

In de Amsterdamse Vondelkerk werd afgelopen zaterdag gevierd dat De Avonden vijftig jaar geleden verschenen is. Bij die gelegenheid werd ook een aantal kleine uitgaves over werk en leven van de schrijver gepresenteerd, vooral bedoeld voor de echte liefhebbers. Reve is al jarenlang een van de meest verzamelde schrijvers. Voor de verzamelaars bracht het Leidse antiquariaat AioloZ een voorlopige editie uit van Zelf Reve Verzamelen, een mooie, met kleurenfoto's geïllustreerde bibliografie van de eerste drukken. De definitieve uitgave zal naar verwacht eind november verschijnen.

Guus van Bladel brengt in Rondom Reve via portretten van vrienden en familieleden het 'Reviaanse firmament' in beeld. Hij schetst onder andere vader en moeder Van het Reve, Reve's lijfarts Jan Groothuyse en Reve's stiefmoeder, de tweede vrouw van zijn vader, Jo van het Reve-de Jongh. Deze vrouw was in de oorlog een actief lid van een verzetsgroep, in welke tijd zij Van het Reve sr. leerde kennen. Van Bladel is de eerste die haar rol in Reve's leven uitgebreid beschrijft.

Het boekje bevat smakelijke anecdotes over Reve's tijd in Weert (1972-1976), toen hij bij Van Bladel in huis woonde. In de eerste periode, na zijn scheiding van Teigetje en Woelrat, was Reve erg depressief. Toen hij gedronken had, ging hij eens het meubilair te lijf. De Weertse arts Venmans werd gewaarschuwd. 'Gerard, die met schuim op zijn mond in de huiskamer zat te foeteren, zag met blijde verwondering Venmans binnenkomen. Het koffertje werd neergezet en de reeds geprepareerde spuit achter Venmans' rug verborgen. (...) Op het moment dat Gerard omkeek jaste Venmans de spuit door Gerards broek in zijn dijbeen. Deze bleef uiterlijk kalm en zei poeslief: 'Nu u toch hier bent kunnen we beter een glas wijn drinken, dokter.' Pas na vier injecties en zes glazen wijn viel Reve in slaap.

Mirjam Rotenstreich onderzoekt in Over den titel... de overeenkomsten tussen De Avonden en De dood van Iwan Iljitsj van Tolstoi. Reve noemt dit boek in de 'Overwegingen en voornemens' die hij opschreef alvorens het werk aan De Avonden te beginnen. Rotenstreich heeft veel woorden en biografische details nodig voordat ze tot haar stelling komt: dat er zekere overeenkomsten zijn in vorm en thema tussen de twee boeken, en dat Reve zich dus heeft laten beïnvloeden door Tolstoi. Wat zijn die overeenkomsten nu? Beide boeken gaan over de dood. Maar volgens Reve gaat toch alle kunst, en zeker zijn werk, over de dood? De tweede overeenkomst ligt in het slot van beide boeken. Iwan gaat dood en Frits gaat slapen, en dat in ongeveer dezelfde bewoordingen. Een aardige vondst. Maar moet daar een heel boekje aan worden besteed?

In Ik haat Amsterdam... voert Hans Hafkamp ons mee op een literaire wandeling door Reve's Amsterdam. Het is een mooi vormgegeven boekje met enkele bijzondere foto's. Hafkamp beschrijft minutieus de huizen waar Reve woonde voordat hij in 1970 de stad voorgoed verliet. Reve verhuisde vaak, volgens eigen zeggen 'van krot naar neuroseflat, en van neuroseflat naar krot'. Ook andere plekken die in leven en werk een rol speelden komen aan bod, zoals De Bijenkorf, de schuilkerk Ons' Lieve Heer op Solder en Bet van Beerens café 't Mandje op de Zeedijk, een van de oudste homokroegen. Reve schreef daarover: 'Ik vind Bet van Beeren haar tent draaglijker dan veel andere etablissementen, maar niettemin een verschrikking. Elk kafee, elk restaurant is mij eigenlijk een kwelling, want de mens moet thuis sober koken'.