In VS groeit het ongeduld over Saddam Hussein

In Washington gaan steeds meer stemmen op om met militair geweld op te treden tegen Irak. Maar Clinton roept op tot geduld: anders dan in 1991 is er geen internationale consensus. En de VN-inspecties in Irak zijn óók een wapen.

WASHINGTON, 7 NOV. In de Verenigde Staten gaan stemmen op om Irak met nieuwe sancties en zelfs met militair geweld te treffen als het de wapeninspecties van de Verenigde Naties blijft hinderen.

Minister van Defensie William Cohen zei gisteren dat de VS in elk geval eerst het rapport afwachten van de driemansdelegatie van de Verenigde Naties, die deze week naar Bagdad is gereisd. President Clinton was echter duidelijk in zijn waarschuwing aan het adres van de Iraakse leider Saddam Hussein dat “we niet kunnen toelaten dat een man met zo'n geschiedenis zich van massavernietigingswapens voorziet”.

De officiële Amerikaanse interpretatie van de jongste Irak-crisis luidt dat Saddam Hussein zijn eigen ruiten heeft ingegooid door erop te staan dat de Amerikaanse leden van UNSCOM, de VN-commissie belast met de ontmanteling van Iraks massavernietigingswapens, Irak verlaten. Opnieuw zou Saddam zijn hand overspeeld hebben. Door zijn dwarsliggerij zou hij binnen de Veiligheidsraad nieuwe eensgezindheid en vastberadenheid teweeg hebben gebracht.

Maar wat die eensgezindheid waard is, zal nog moeten blijken als Saddam Hussein het been stijf houdt. Rusland en Frankrijk lijken niets te voelen voor een militaire afstraffing en Saddam heeft de afgelopen zeven jaar laten blijken voor economische sancties niet overstag te gaan. De Amerikanen, die nog altijd hun achterstallige contributie aan de VN niet hebben betaald, hebben zowel binnen de volkerenorganisatie als in de Arabische wereld veel goodwill verspeeld.

In het Congres en de Amerikaanse pers gaan stemmen op om Saddam Hussein met hard militair optreden tot de orde te roepen. “Saddam Hussein is de reden dat God de kruisraketten geschapen heeft”, schreef Thomas Friedman gisteren in The New York Times. Zijn collega Jim Hoagland van The Washington Post pleit er voor om Saddam als oorlogsmisdadiger aan te klagen, Irak zijn zetel bij de VN af te nemen, een regering in ballingschap op te richten en de Republikeinse Garde aan te vallen.

Het Witte Huis heeft deze week de Verenigde Naties de kans gelaten om een diplomatieke uitweg uit de impasse te zoeken. Maar als dat niets oplevert zal de regering-Clinton niet lijdzaam willen toezien hoe Saddam Hussein nog meer tijd krijgt om, ongehinderd door nieuwsgierige wapeninspecteurs, zijn biologische en chemische wapens te verstoppen. Verdere onderhandelingen of besprekingen tussen de VN en Irak zijn volgens de Amerikanen een teken van zwakte: Irak moet zich gewoon aan de afspraken houden en daarmee uit.

Maar Clinton beseft tegelijk de beperkte bruikbaarheid van militaire middelen tegen Saddam. De kruisraketten waarmee de Amerikanen Saddam vorig jaar wilden straffen omdat hij het Koerdische gebied in Noord-Irak was binnengetrokken, hebben hem niet tot meer toeschietelijkheid gebracht.

Clinton heeft tot nu toe tot geduld opgeroepen, want hij wil het mechanisme van de wapeninspecties in Irak niet opgeven. “Er is een reden dat deze inspecties zijn opgezet”, zei hij woensdag. “We vinden het een slecht idee als nog meer dictators de mogelijkheid ontwikkelen om nucleaire, chemische en biologische wapens te hebben.” De inspecties “hebben geleid tot de vernietiging van meer gevaarlijke wapens dan Desert Storm”, aldus Clinton met een verwijzing naar de oorlog tegen Irak in 1991.

Om dezelfde reden zijn de wapeninspecties Irak een doorn in het oog. Als Saddam een eind maakt aan de inspecties, verspeelt hij zijn kansen op intrekking van de economische sancties. Maar wellicht was hij toch al tot de conclusie gekomen dat de sancties voorlopig niet zouden verdwijnen. In dat geval is hij beter af mèt sancties maar zonder wapeninspecteurs. Washington wil de Iraakse uitdaging niet over zijn kant laten gaan, maar Saddam ook geen aanleiding geven om alle inspecteurs de deur te wijzen.

    • Juurd Eijsvoogel