Groen rondom Bijlmerflats gebruikt als vuilnisvat

Langdurig werklozen doen werkervaring op als milieumedewerker in de Bijlmer. Hun taak bestaat uit het opruimen van val - en zwerfvuil in de directe nabijheid van flats.

AMSTERDAM, 7 NOV. Bij de flat Kikkenstein ligt tussen vele plastic zakken een half boodschappenwagentje. Verderop bij Kouwenoord zijn delen van een boekenkast van een flat gegooid. Lucky Martines, een forse Antilliaan met een fel gele jas van het Dienstencentrum in de Bijlmer, kijkt er niet meer van op. Volle vuilniszakken, stoelen, kinderfietsjes. Er zijn bewoners van flats in de Bijlmer die alles naar beneden gooien, zegt hij. Hij spreidt zijn armen. “Ze gooien zomaar een heel bed naar beneden.” De 27-jarige Martines lacht zijn tanden bloot. “En pampers”, vult zijn collega Sidney Carolina (37) hem aan.

Langdurig werklozen krijgen sinds een jaar de kans werkervaring op te doen als 'milieumedewerker' in de Bijlmer. Zij hebben als taak het 'val- en zwerfvuil' in de directe nabijheid van flats op te ruimen. “De wijk is een stuk schoner geworden”, zegt J. Walgers in zijn tot kantoor omgebouwde woning in de flat Kruitberg. Walgers is projectcoördinator van het Dienstencentrum Amsterdam.

Net als flatconciërges, assistent-huismeesters, onderhoudsmedewerkers, schilders en begeleiders van thuiszorgmedewerkers draaien de milieumedewerkers mee in de projecten van het Dienstencentrum. Doel van het project 'Veilig Beheer Kraaiennest' is om met Melkertbanen de leefbaarheid in het Stadsdeel Zuidoost te verbeteren en de hoge werkloosheid aan te pakken. Zuidoost is het stadsdeel met verreweg de hoogste werkloosheid van Amsterdam. Van de 85.000 bewoners staan er 14.000 ingeschreven als werkzoekende.

Het project is in samenwerking met het Stadsdeel Zuidoost en woningcorporatie Nieuw Amsterdam opgezet door het Dienstencentrum Amsterdam dat is voortgekomen uit de stichting Centrum Ontwikkeling Projecten (COP). In een jaar tijd heeft het COP op diverse projecten 170 mensen, voornamelijk uit de Bijlmer, aan een Melkertbaan geholpen.

De flatconciërges zien toe op de veiligheid en het onderhoud in de flat Kruitberg. Zij wijzen bewoners er op dat ze niet over de galerijen mogen fietsen, dat ze geen vuilniszakken voor hun deur mogen zetten en ze begeleiden bewoners als die 's avonds niet naar hun auto durven te lopen. En ze controleren of er geen kelderboxen aan daklozen worden verhuurd. Bewoners van de flats blijken deze volgens Walgers voor een paar tientjes per maand te verhuren. “Ik wil niets goedkeuren, maar als je een uitkering krijgt en je betaalt zeshonderd gulden huur per maand, is het niet onbegrijpelijk dat je je kelderbox verhuurt.”

De milieumedewerkers zijn aangesteld om het val- en zwerfvuil op te ruimen. Zo zag Walgers een tijdje geleden nog een wasmachine liggen. “En die was er niet neergelegd, maar van tien hoog naar beneden gegooid.” Het is volgens hem een kleine groep van bewoners die het groen rondom de flats zien als afvalbak. Om de troep op te ruimen was tot een jaar geleden te weinig mankracht beschikbaar. Medewerkers in vaste dienst van reinigingsbedrijf MTB wilden volgens geruchten niet meer in de directe nabijheid van de flats werken wegens het gevaar dat ze daar zouden lopen. Walgers heeft de geruchten ook gehoord, maar kan ze niet bevestigen. “De ene ploeg van MTB is de andere niet.” Het Stadsdeel Zuidoost ontkent dat MTB-medewerkers niet meer bij de flats willen komen.

De flats in de buurt van winkelcentrum Amsterdamse Poort zijn bij een grote opknapbeurt voorzien van grote opvanggoten op de eerste verdieping. Bij acht flats rond metrostation Kraaiennest, die nog gerenoveerd moeten worden, is er voor gekozen het afval te laten opruimen door langdurig werklozen. Volgens COP-directeur J. van der Lee is dit de enige manier om op korte termijn wat aan de problemen te doen. “Ambtenaren proberen al twintig jaar te voorkomen dat bewoners hun afval naar beneden gooien. Maar als ze zich omdraaien ligt er weer een vuilniszak”, zegt Van der Lee. Hij voegt er cynisch aan toe: “Stel je voor dat alle bewoners er mee op zouden houden. Dat zou toch een hoop werkgelegenheid schelen.”

Vijf milieumedewerkers houden zich dagelijks met het opruimen van afval rond de flats bezig. “Dat is een hele kluif”, zegt Walgers. Zij sorteren het afval voor het reinigingsbedrijf MTB die het dan eenvoudiger met een vuilniswagen kan ophalen. Verder heeft het MTB in de Bijlmer versterking gekregen van werklozen met een Melkertbaan. Doel is deze mensen te laten doorstromen naar een reguliere baan.

Volgens Walgers is door de inzet van de milieumedewerkers de situatie al sterk verbeterd. Rondom de flats is het veel schoner geworden. Deze zomer was er door verloop en ziekte nog een onderbezetting van het aantal medewerkers. “Toen regende het klachten. Maar inmiddels zijn ze weer op volle sterkte en krijgen we veel complimenten van bewoners.” Volgens Walgers is er een groot verschil te zien met de flats bij Ganzenhoef waar het een veel grotere troep is.

Hij geeft toe dat het dagelijks opruimen sommige bewoners er juist toe brengt om alles wat ze niet meer nodig hebben naar beneden te gooien. “Maar het positieve effect is vele malen groter”, zegt Walgers. Het gevaar dat zijn medewerkers lopen moet niet worden overdreven, vindt hij. Er wordt niet elke dag een wasmachine naar beneden gegooid.

Milieumedewerkers Lucky Martines, Sydney Carolina en Eugène Rijsenburg zitten na een dag werken uit te puffen in het kantoor van het dienstencentrum. Lucky Martines vindt het werk wel gevaarlijk. “Je hoeft maar een baksteen op je hoofd te krijgen en het is afgelopen.” Het werk bevalt ze desondanks goed. Carolina: “Lekker met je handen werken. Dat wilde ik graag.”

Ze krijgen veel complimenten van bewoners. “Als we ergens een week niet zijn geweest, krijgen we dat meteen te horen.”

Dat de medewerkers van het reinigingsbedrijf niet meer dicht bij de flats zouden willen werken en dat zij dit wel moeten doen, vindt Martines eigenlijk wel “een beetje raar”. Eigenlijk zouden ze gevarengeld moeten eisen. Martines: “Het loon van Melkert is toch al erg krapjes.”

    • Herman Staal